Türkiye Kariyer ve Uzmanlık Sınavları Kapsamlı Rehberi: ÖSYM KPSS A Grubu (Hukuk, İktisat, Maliye, Muhasebe), MEB-AGS / Eğitim Bilimleri ve TÜRMOB SMMM

Türkiye'de kamu kariyer mesleklerine (Müfettiş Yardımcılığı, Uzman Yardımcılığı, Kaymakam Adaylığı, Sayıştay Denetçi Yardımcılığı, Gelir Uzman Yardımcılığı), Millî Eğitim Bakanlığı bünyesinde öğretmenlik mesleğine ve 3568 sayılı Kanun kapsamında Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik (SMMM) ruhsatına geçiş; Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) ile Türkiye Serbest Muhasebeci Mali Müşavirler ve Yeminli Mali Müşavirler Odaları Birliği (TÜRMOB / TESMER) tarafından yürütülen çok aşamalı uzmanlık sınavlarına dayanır.

Bu kapsamlı akademik başvuru rehberi; KPSS A Grubu Alan Bilgisi (Hukuk, İktisat, Maliye, Muhasebe, İşletme, Kamu Yönetimi, Uluslararası İlişkiler, ÇEKO), 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu ile yürürlüğe giren Millî Eğitim Akademisi Giriş Sınavı (MEB-AGS), Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli, KPSS Eğitim Bilimleri / ÖABT ve TÜRMOB SMMM Staja Giriş Sınavı (SGS) ile SMMM Yeterlilik Sınavları için resmi sınav mimarisini, kanuni süreleri, analitik formülleri, Tekdüzen Hesap Planı (THP) ile TFRS/TMS kayıt kurallarını ve 20 adet tam çözümlü vaka ve hesaplama sorusunu tek bir çatı altında sunmaktadır.

---

1. Türkiye Kariyer Sınavları Mimarisi ve Değerlendirme Kuralları

1.1 Üç Ana Kariyer Yolu ve Sınav Akış Şeması

flowchart TD
    A["Lisans Mezuniyeti (İİBF, SBF, Hukuk, Eğitim veya İlgili Fakülteler)"] --> B["1. Kamu Kariyer Meslekleri (ÖSYM KPSS A Grubu)"]
    A --> C["2. Öğretmenlik Kariyer Yolu (ÖSYM MEB-AGS ve ÖABT)"]
    A --> D["3. Mali Müşavirlik Yolu (TÜRMOB / TESMER SMMM)"]
    B --> B1["Genel Yetenek (60) + Genel Kültür (60) ve Alan Bilgisi Testleri (Her Test 40 Soru)"]
    B1 --> B2["Kurum Giriş Sınavları (Yazılı + Sözlü): Müfettiş Yrd., Uzman Yrd., Kaymakamlık, Sayıştay"]
    C --> C1["MEB-AGS (80 Soru: %50) + ÖABT (50 Soru: %50) Puan Üstünlüğü"]
    C1 --> C2["7528 Sayılı Kanun: Millî Eğitim Akademisi Hazırlık Eğitimi (3-4 Dönem) ve Atama"]
    D --> D1["SMMM Staja Giriş Sınavı (SGS: 130 Soru, Bağıl Değerlendirme En Az 60 Puan)"]
    D1 --> D2["3 Yıl Staj + SMMM Yeterlilik Sınavı (7 Ders: En Az 50/60 Puan) ve SMMM Ruhsatı"]

1.2 Resmi Sınav Yapısı, Soru Sayıları ve Puanlama Karşılaştırma Tablosu

Sınav Adı ve Uygulayıcı Kurum	Soru Sayısı ve Alt Test Dağılımı	Net ve Puan Hesaplama Kuralı	Kariyer Hedefi ve Yasal Dayanak
ÖSYM KPSS A Grubu (Genel Yetenek - Genel Kültür + Alan Bilgisi)	GY-GK $120$ soru ($130\text{ dk.}$) + Alan Bilgisi $9$ testin her biri $40$ soru ($50\text{ dk.}$, Muhasebe $60\text{ dk.}$)	$4$ yanlış $1$ doğruyu götürür: $\text{Net} = \text{Doğru} - \frac{\text{Yanlış}}{4}$; $P1\text{–}P48$ arası ağırlıklı standart puanlar	657 sayılı DMK m. 36 kapsamında Müfettiş Yardımcılığı, Uzman Yardımcılığı, Gelir Uzman Yardımcılığı, Denetmenlik
ÖSYM Millî Eğitim Akademisi Giriş Sınavı (MEB-AGS) ve ÖABT	MEB-AGS: $80$ soru ($110\text{ dk.}$) + ÖABT: $50$ soru ($70\text{–}90\text{ dk.}$)	$4$ yanlış $1$ doğruyu götürür; ÖABT olan branşlarda $\text{Puan} = %50\text{ AGS} + %50\text{ ÖABT}$	7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu uyarınca Millî Eğitim Akademisi hazırlık eğitimine kabul
TÜRMOB / TESMER SMMM Staja Giriş Sınavı (SGS)	Toplam $130$ soru ($165\text{ dk.}$): Genel Kültür-Yetenek $20$ + Yabancı Dil $10$ + Alan Bilgisi $100$ soru	Yanlışlar doğruyu götürmez; ortalaması $50$, standart sapması $10$ olan bağıl ölçekte en az $60$ puan barajı	3568 sayılı Kanun m. 6 uyarınca $3$ yıllık SMMM meslek stajını başlatma hakkı
TÜRMOB / TESMER SMMM Yeterlilik Sınavı	$7$ ayrı yazılı ders: Finansal Muhasebe, Mali Tablolar Analizi, Maliyet, Denetim, Vergi, Hukuk, Meslek Hukuku + SPKn	Klasik/uygulamalı yazılı sınav; her dersten $100$ üzerinden en az $50$, tüm derslerin ortalamasında en az $60$ puan	3568 sayılı Kanun m. 7 uyarınca Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (SMMM) unvanı ve ruhsatı

---

2. ÖSYM KPSS A Grubu: Hukuk, İktisat, Maliye ve Muhasebe Çekirdek Doktrini

2.1 KPSS A Grubu Hukuk (40 Soru): Anayasa, İdare/İYUK, Ceza, Medeni/Borçlar ve Ticaret/İcra

KPSS A Grubu Hukuk testi; Anayasa Hukuku, İdare Hukuku ve İdari Yargılama Hukuku, Ceza Hukuku (Genel Hükümler), Medeni Hukuk, Borçlar Hukuku (Genel Hükümler), Ticaret Hukuku ve İcra-İflas Hukuku alt dallarından oluşur:

1. Anayasa Hukuku (1982 Anayasası ve 2017 Değişiklikleri):

   • Temel Hak ve Hürriyetlerin Sınırlandırılması (m. 13): Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine (elverişlilik, gereklilik, orantılılık) aykırı olamaz.
   • Yasama ve Yürütme (Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi): TBMM $600$ milletvekilinden oluşur. Seçimlerin TBMM tarafından yenilenmesi kararı üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ($360$ milletvekili) ile alınır (m. 116). TBMM'nin bilgi edinme ve denetim yolları Yazılı Soru (Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlarca en geç $15$ gün içinde yanıtlanır), Genel Görüşme, Meclis Araştırması ve Meclis Soruşturmasıdır (Gensoru ve Sözlü Soru 2017'de kaldırılmıştır).
   • Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri (m. 104 ve m. 119): Olağan dönem CBK'ları yalnızca yürütme yetkisine ilişkin konularda ve sosyal-ekonomik haklar alanında çıkarılabilir; Anayasada münhasıran kanunla düzenlenmesi öngörülen veya kanunda açıkça düzenlenen konularda CBK çıkarılamaz; kanun ile CBK çatışırsa kanun hükümleri uygulanır. Olağanüstü hâl (OHAL) CBK'ları ise kanun hükmündedir, temel hakları (m. 15 çekirdek haklar hariç) düzenleyebilir ve 3 ay içinde TBMM'de görüşülüp karara bağlanır; OHAL CBK'larına karşı Anayasa Mahkemesinde iptal davası açılamaz (m. 148).
   • Anayasa Mahkemesi (m. 146–152): $15$ üyeden oluşur ($3$ üye TBMM, $12$ üye Cumhurbaşkanı tarafından seçilir; görev süresi $12$ yıldır). Soyut norm denetiminde şekil bakımından iptal davası (yalnızca kanunlar ve Anayasa değişiklikleri için Cumhurbaşkanı veya en az $1/5$ milletvekili = $120$ MV tarafından) Resmî Gazete'de yayımdan itibaren $10$ gün içinde; esas bakımından iptal davası ise $60$ gün içinde açılır. Somut norm denetiminde (itiraz yolu) AYM $5$ ay içinde karar verir; esastan ret kararı verilirse $10$ yıl boyunca aynı kanun hükmü için tekrar itiraz yoluna başvurulamaz. Bireysel başvuru süresi başvuru yollarının tüketildiği tarihten itibaren $30$ gündür.

2. İdare Hukuku ve 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK):

   • İdari İşlemin 5 Unsuru: Yetki (kişi, konu, yer, zaman — yetki gaspı, fonksiyon gaspı ve ağır-bariz yetki tecavüzü yokluk yaptırımına tabidir), Şekil, Sebep, Konu ve Amaç (maksat saptırması).
   • İdari Dava Türleri ve Süreler (2577 sayılı İYUK): İdari işlemler hakkında menfaatleri ihlal edilenler tarafından İptal Davası, kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından Tam Yargı Davası açılır (İYUK m. 2). Özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde genel dava açma süresi Danıştay'da ve İdare Mahkemelerinde $60$ gün, Vergi Mahkemelerinde $30$ gündür (İYUK m. 7). İdareye yapılan başvurularda zımni ret süresi $30$ gündür (İYUK m. 10, 11, 13).

İdari / Adli Yargı ve İcra Kurumu	Kanuni Dayanak	Yasal Süre veya Çoğunluk Kuralı	Hukuki Sonuç ve İstisna
Genel İdari Dava Açma Süresi	2577 sayılı İYUK m. 7	Danıştay ve İdare Mahkemelerinde $60$ gün; Vergi Mahkemelerinde $30$ gün	Yazılı bildirimi izleyen günden başlar; adli tatilde (20 Temmuz – 31 Ağustos) son günü tatile rastlarsa 7 Eylül'e uzar
Üst Makamlara Başvuru ve Zımni Ret	2577 sayılı İYUK m. 10, 11, 13	İdarenin cevap verme (zımni ret) süresi $30$ gün (7331 sayılı Kanun değişikliği)	İYUK m. 11 başvurusu işlemeye başlamış dava açma süresini durdurur; cevap gelmezse 30. günün sonunda süre kaldığı yerden işler
İvedi Yargılama Usulü ve Yürütmenin Durdurulması	2577 sayılı İYUK m. 20/A ve m. 27	İvedi yargılamada dava süresi $30$ gün, Danıştay'a temyiz $15$ gün	Yürütmenin durdurulması için açık hukuka aykırılık + telafisi güç veya imkânsız zarar şartları birlikte gerçekleşmelidir
Genel Haciz Yolu vs. Kambiyo Takibi	2004 sayılı İİK m. 62, 67, 68, 168	Genel hacizde itiraz $7$ gün (İcra Dairesine); Kambiyo takibinde itiraz $5$ gün (İcra Mahkemesine)	Genel hacizde itirazın kaldırılması $6$ ay, itirazın iptali davası $1$ yıl (en az $%20$ icra inkâr tazminatı)

---

2.2 KPSS A Grubu İktisat (40 Soru) ve Maliye (40 Soru): Analitik Modeller ve Mevzuat

1. Mikro İktisat ve Piyasa Yapıları:

   • Tüketici ve Üretici Dengesi: Fayda maksimizasyonunda $\text{MRS}{XY} = \frac{MU_X}{MU_Y} = \frac{P_X}{P_Y}$; maliyet minimizasyonunda $\text{MRTS}{LK} = \frac{MP_L}{MP_K} = \frac{w}{r}$ eşitliği sağlanır.
   • Esneklik, Marjinal Hasılat ve Lerner Endeksi: Amoroso-Robinson bağıntısı $MR = P \left(1 - \frac{1}{|e_d|}\right)$ şeklindedir. Monopol gücünü ölçen Lerner Endeksi $L = \frac{P - MC}{P} = \frac{1}{|e_d|}$ olup talep esnekliği düştükçe monopol gücü ve fiyat-maliyet marjı yükselir.
   • Oligopol Modelleri: Homojen mal üreten düopolde denge çıktı düzeyleri $\text{Monopol} < \text{Cournot (eşanlı miktar)} < \text{Stackelberg (lider-takipçi miktar)} < \text{Bertrand (eşanlı fiyat = tam rekabet)}$ sıralamasını izler. Doğrusal talep $P = a - bQ$ ve sabit birim maliyet $MC = c$ altında; tam rekabet çıktısı $Q_{TR} = \frac{a-c}{b}$, Cournot düopol toplam çıktısı $Q_C = \frac{2}{3}\left(\frac{a-c}{b}\right)$, Stackelberg toplam çıktısı $Q_S = \frac{3}{4}\left(\frac{a-c}{b}\right)$ (lider $\frac{1}{2}$, takipçi $\frac{1}{4}$) ve monopol çıktısı $Q_M = \frac{1}{2}\left(\frac{a-c}{b}\right)$ olur.

2. Makro İktisat, Para-Banka ve Uluslararası İktisat:

   • Keynesyen Çarpan ve IS-LM / Mundell-Fleming: Dışa açık ekonomide otonom harcama çarpanı $k = \frac{1}{1 - c(1 - t) + m}$ formülüyle hesaplanır. IS-LM modelinde para talebinin faiz esnekliği sonsuzken ($h \to \infty$, Likidite Tuzağı) LM yataydır ve maliye politikası tam etkindir; faiz esnekliği sıfırken ($h = 0$, Klasik Bölge) LM dikeydir ve para politikası tam etkindir. Tam sermaye hareketliliğinde (Mundell-Fleming) sabit kurda yalnızca maliye politikası, esnek kurda ise yalnızca para politikası milli geliri artırmada tam etkindir.
   • Para Çarpanı ve Büyüme: Nakit tercih oranı $c$, zorunlu karşılık oranı $r_d$ ve serbest rezerv oranı $e$ iken para çarpanı $m = \frac{1 + c}{r_d + e + c}$'dir. Solow Büyüme Modelinde durağan durum koşulu $s \cdot f(k^) = (n + \delta + g)k^$ ve kişi başına tüketimi maksimize eden Altın Kural koşulu $MP_K = f'(k_{altın}) = n + \delta + g$'dir.

3. Maliye Teorisi, 5018 Sayılı Kanun ve Türk Vergi Sistemi (VUK, GVK, KVK, KDVK):

   • 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu: Genel yönetim kapsamındaki idareler; Merkezi Yönetim (I sayılı cetvel: Genel Bütçe, II sayılı cetvel: Özel Bütçe, III sayılı cetvel: Düzenleyici ve Denetleyici Kurumlar), Sosyal Güvenlik Kurumları (IV sayılı cetvel) ve Mahallî İdarelerden oluşur. Analitik Bütçe Sınıflandırması Kurumsal, Fonksiyonel, Finansman Tipi ve Ekonomik olmak üzere 4 düzeylidir. Cumhurbaşkanı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu teklifini malî yılbaşından en az $75$ gün önce (en geç 17 Ekim), Kesinhesap Kanunu teklifini ise izleyen malî yılın Haziran ayı sonuna kadar (en geç $6$ ay içinde) TBMM'ye sunar.
   • Türk Vergi Sistemi: 213 sayılı VUK'ta vergilendirme süreci Tarh — Tebliğ — Tahakkuk — Tahsil (4T) aşamalarından oluşur. Tarh zamanaşımı vergiyi doğuran olayı izleyen yıl başından itibaren $5$ yıl (VUK m. 114), tahsil zamanaşımı ise vadenin rastladığı yılı izleyen yıl başından itibaren $5$ yıldır (6183 sayılı Kanun m. 102). 193 sayılı GVK'da 7 kazanç unsuru (Ticari, Zirai, Ücret, Serbest Meslek, GMSİ, MSİ, Diğer Kazanç ve İratlar) yer alır. 5520 sayılı KVK m. 12 uyarınca ortak veya ilişkili kişilerden yapılan borçlanmaların dönem başı öz sermayenin $3$ katını aşan kısmı Örtülü Sermaye sayılır ve bu kısma isabet eden faiz/kur farkları Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) niteliğindedir.

---

3. MEB-AGS, 7528 Sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ve Eğitim Bilimleri

3.1 7528 Sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu ve Millî Eğitim Akademisi

7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu ile öğretmen istihdamı ve kariyer basamakları yeniden yapılandırılmıştır:

• Millî Eğitim Akademisi Giriş Sınavı (MEB-AGS): ÖSYM tarafından uygulanan $80$ soruluk MEB-AGS (Sözel ve Sayısal Yetenek, Tarih, Türkiye Coğrafyası, Eğitimin Temelleri ve Türk Millî Eğitim Sistemi/Mevzuatı: 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 7528 sayılı Kanun ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli) ile $50$ soruluk ÖABT puanlarının $%50\text{ AGS} + %50\text{ ÖABT}$ ağırlığıyla hesaplanan puan üstünlüğüne göre adaylar Millî Eğitim Akademisi hazırlık eğitimine alınır.
• Hazırlık Eğitimi ve Kariyer Basamakları: Akademideki hazırlık eğitimi 4 dönem (eğitim fakültesi mezunları için ilgili düzenlemeye göre 3 dönem) sürer; teorik derslerde en az iki yazılı sınav ortalaması $60$, uygulamalı değerlendirmelerde ise ortalama $70$ puan alan adaylar başarılı sayılarak sözleşmeli öğretmenliğe atanır. Kariyer basamakları Öğretmen, Uzman Öğretmen (öğretmenlikte en az $10$ yıl hizmet) ve Başöğretmen (uzman öğretmenlikte en az $10$ yıl veya toplam $20$ yıl öğretmenlik hizmeti) olarak kademelendirilmiştir.
• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: "Yetkin ve Erdemli İnsan" yetiştirme vizyonuyla Erdem-Değer-Eylem Çerçevesi üzerinde yükselir; üç çatı değeri Adalet, Saygı ve Sorumluluktur. Öğretim programları Kavramsal Beceriler, Alan Becerileri, Sosyal-Duygusal Öğrenme Becerileri, Okuryazarlık Becerileri (9 alt tür) ve Eğilimler ile bütüncül olarak tasarlanmış; sınıf içi bireysel farklılıklar için Zenginleştirme ve Desteklemeden oluşan Farklılaştırılmış Öğretim zorunlu kılınmıştır.

3.2 Eğitim Bilimleri: Ölçme ve Değerlendirme İstatistiksel Formülleri

Ölçme ve İstatistiksel Kavram	Matematiksel Formül	Yorum ve Karar Ölçütü	Sınav Uygulama Notu
Madde Güçlük İndeksi ($p_j$)	$p_j = \frac{D_{\text{üst}} + D_{\text{alt}}}{2n}$ ($0 \le p_j \le 1$)	$p_j < 0{,}40$ zor, $0{,}40 \le p_j \le 0{,}60$ orta (ideal), $p_j > 0{,}60$ kolay madde	Madde varyansı $s_j^2 = p_j(1-p_j)$ olup $p_j = 0{,}50$'de maksimumdur ($0{,}25$)
Madde Ayırt Edicilik İndeksi ($r_{jx}$)	$r_{jx} = \frac{D_{\text{üst}} - D_{\text{alt}}}{n}$ ($-1 \le r_{jx} \le +1$)	$r_{jx} \ge 0{,}40$ çok iyi, $0{,}30\text{–}0{,}39$ oldukça iyi, $0{,}20\text{–}0{,}29$ düzeltilmeli, $\le 0{,}19$ testten çıkarılmalı	Üst ve alt grup her biri toplam grubun $%27$'lik diliminden ($n$ kişi) oluşur
$Z$ ve $T$ Standart Puanları	$Z = \frac{X - \bar{X}}{S_x}$ ve $T = 50 + 10Z$	$Z \in [-3, +3]$ aralığında, $T \in [20, 80]$ aralığında bağıl başarıyı gösterir	Farklı derslerdeki başarı karşılaştırılırken mutlaka $Z$ veya $T$ puanına bakılır
Ölçmenin Standart Hatası ($S_e$) ve Bağıl Değişkenlik ($V$)	$S_e = S_x \sqrt{1 - r_{xx}}$ ve $V = \frac{S_x}{\bar{X}} \times 100$	$%68$ güven aralığı $X \pm 1 S_e$, $%95$ güven aralığı $X \pm 2 S_e$, $%99$ güven aralığı $X \pm 3 S_e$	$V < 20$ ise grup homojen (sivri), $20 \le V \le 25$ normal, $V > 25$ heterojen (basık)

---

4. TÜRMOB SMMM Staja Giriş (SGS), Yeterlilik, Maliyet, Denetim (BDS) ve Meslek Hukuku

4.1 Finansal Tablolar Analizi, Maliyet Muhasebesi ve Bağımsız Denetim Standartları (BDS)

Uzmanlık Alanı	Temel Hesaplama Formülü veya Standart Kuralı	Kritik Eşik ve Yorum Ölçütü	Tekdüzen Hesap Planı (THP) / TFRS / BDS Bağlantısı
Likidite Oranları (Cari, Asit-Test, Nakit)	$\text{Cari} = \frac{\text{Dönen Varlıklar}}{\text{KVYK}}$; $\text{Asit-Test} = \frac{\text{DV} - \text{Stoklar}}{\text{KVYK}}$; $\text{Nakit} = \frac{\text{Hazır Değerler} + \text{Menkul Kıymetler}}{\text{KVYK}}$	Genel kabul gören ölçütler: Cari oran $\approx 1{,}5\text{–}2{,}0$, Asit-Test $\approx 1{,}0$, Nakit oranı $\approx 0{,}20$	$\text{Net İşletme Sermayesi (NİS)} = \text{Dönen Varlıklar} - \text{KVYK} = \text{Devamlı Sermaye} - \text{Duran Varlıklar}$
DuPont Kârlılık Analizi ($\text{ROA}$ ve $\text{ROE}$)	$\text{ROA} = \frac{\text{Net Kâr}}{\text{Net Satışlar}} \times \frac{\text{Net Satışlar}}{\text{Toplam Aktif}}$; $\text{ROE} = \text{ROA} \times \frac{\text{Toplam Aktif}}{\text{Özkaynak}}$	Özkaynak Çarpanı $= \frac{\text{Toplam Aktif}}{\text{Özkaynak}} = \frac{1}{1 - \text{Kaldıraç Oranı}}$	Kârlılığı satış marjı, varlık devir hızı ve finansal kaldıraç bileşenlerine ayırır
Normal Maliyet ve Başabaş Noktası (BBN)	$\text{Yüklenen Sabit GÜG} = \text{Sabit GÜG} \times \frac{\text{Fiili Üretim}}{\text{Normal Kapasite}}$; $Q_{\text{BBN}} = \frac{\text{Sabit Giderler}}{P - v}$	Boş kapasiteye düşen sabit GÜG ürün maliyetine girmez, dönem gideri yazılır	TMS 2 uyarınca zorunludur; boş kapasite gideri 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararlarında izlenir
Bağımsız Denetçi Görüş Türleri (BDS 700 / 705)	$\text{Denetim Riski} = \text{YR} \times \text{KR} \times \text{BR}$; Önemlilik ve Yaygınlık Matrisi	Önemli ama yaygın değil $\to$ Sınırlı Olumlu (Şartlı); Önemli ve yaygın yanlışlık $\to$ Olumsuz; Önemli ve yaygın kanıt yetersizliği $\to$ Görüş Vermekten Kaçınma	KAYİK denetimlerinde BDS 701 Kilit Denetim Konuları bölümü zorunludur (Görüş vermekten kaçınma hariç)
3568 Sayılı Meslek Hukuku ve 6362 Sayılı SPKn	SMMM stajı $3\text{ yıl}$; YMM için $10\text{ yıl}$ SMMM kıdemi; Halka açık ortaklık sınırı $> 500$ ortak	3568 m. 48 Disiplin cezaları: Uyarma, Kınama, Geçici Alıkoyma (6 ay–1 yıl), Yeminli Sıfatını Kaldırma, Meslekten Çıkarma	YMM'ler tasdik yapar ancak defter tutamaz, muhasebe bürosu açamaz ve bürolara ortak olamaz

---

5. Çözümlü Sınav Tipi Vaka ve Hesaplama Soruları (20 Özgün Uygulama)

Soru 1 — KPSS A Grubu ve MEB-AGS Net ile Ağırlıklı Puan Hesaplaması

Soru: MEB-AGS ve ÖABT'ye giren bir öğretmen adayı $80$ soruluk MEB-AGS'de $64$ doğru ve $12$ yanlış, $50$ soruluk ÖABT'de ise $41$ doğru ve $4$ yanlış yapmıştır. $4$ yanlışın $1$ doğruyu götürdüğü sistemde adayın MEB-AGS ve ÖABT netleri kaçtır ve yerleştirme puanında bu iki sınavın ağırlığı nasıl uygulanır?

Çözüm:

1. MEB-AGS Neti: $$\text{MEB-AGS Net} = \text{Doğru} - \frac{\text{Yanlış}}{4} = 64 - \frac{12}{4} = 64 - 3 = 61{,}00\text{ net}$$
2. ÖABT Neti: $$\text{ÖABT Net} = 41 - \frac{4}{4} = 41 - 1 = 40{,}00\text{ net}$$
3. Ağırlıklandırma Kuralı: 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu uyarınca ÖABT uygulanan branşlarda Millî Eğitim Akademisi giriş puanı, standartlaştırılmış MEB-AGS puanının $%50$'si ile ÖABT puanının $%50$'sinin toplanmasıyla hesaplanır.

---

Soru 2 — 7528 Sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu: Kariyer Basamakları ve Akademi Başarı Şartları

Soru: Millî Eğitim Akademisi hazırlık eğitimine kabul edilen bir öğretmen adayının teorik bir dersteki iki yazılı sınav notu $54$ ve $68$'dir; uygulamalı eğitimdeki üç değerlendirme notu ise $65$, $70$ ve $78$'dir. 7528 sayılı Kanun'a göre aday hazırlık eğitiminde başarılı sayılır mı? Atandıktan sonra Uzman Öğretmen ve Başöğretmen unvanlarına hangi sürelerle başvurabilir?

Çözüm:

1. Teorik Ders Ortalaması: $$\text{Teorik Ortalama} = \frac{54 + 68}{2} = 61{,}00 \ge 60 \implies \text{Başarılı}$$
2. Uygulamalı Eğitim Ortalaması: $$\text{Uygulama Ortalaması} = \frac{65 + 70 + 78}{3} = \frac{213}{3} = 71{,}00 \ge 70 \implies \text{Başarılı}$$
3. Kariyer Basamakları: Aday sözleşmeli ve kadrolu öğretmenlikte en az $10$ yıl hizmet süresini doldurduğunda Uzman Öğretmen, uzman öğretmenlikte en az $10$ yıl (veya toplam $20$ yıl öğretmenlik) hizmet süresini tamamladığında ise Başöğretmen unvanı için eğitim programına başvurabilir.

---

Soru 3 — Ölçme ve Değerlendirme: Madde Güçlük ($p_j$), Ayırt Edicilik ($r_{jx}$) ve Madde Varyansı ($s_j^2$)

Soru: $300$ öğrencinin katıldığı bir sınavda puanlar yüksekten düşüğe sıralanmış ve $%27$'lik üst grup ($n = 81$ kişi) ile $%27$'lik alt grup ($n = 81$ kişi) belirlenmiştir. Testteki 14. soruyu üst gruptan $65$ öğrenci, alt gruptan ise $16$ öğrenci doğru yanıtlamıştır. Bu maddenin güçlük indeksini ($p_j$), ayırt edicilik indeksini ($r_{jx}$), madde varyansını ($s_j^2$) ve standart sapmasını ($s_j$) hesaplayarak yorumlayınız.

Çözüm:

1. Madde Güçlük İndeksi ($p_j$): $$p_j = \frac{D_{\text{üst}} + D_{\text{alt}}}{2n} = \frac{65 + 16}{2 \times 81} = \frac{81}{162} = 0{,}50$$ $p_j = 0{,}50$ olduğundan madde orta güçlükte (ideal güçlük düzeyinde) bir sorudur.
2. Madde Ayırt Edicilik İndeksi ($r_{jx}$): $$r_{jx} = \frac{D_{\text{üst}} - D_{\text{alt}}}{n} = \frac{65 - 16}{81} = \frac{49}{81} \approx 0{,}605$$ $r_{jx} \ge 0{,}40$ olduğundan madde çok iyi ayırt edici niteliktedir ve düzeltme gerekmeksizin doğrudan soru bankasına alınabilir.
3. Madde Varyansı ve Standart Sapması: $$s_j^2 = p_j \cdot (1 - p_j) = 0{,}50 \times 0{,}50 = 0{,}25 \implies s_j = \sqrt{0{,}25} = 0{,}50$$

---

Soru 4 — Ölçme ve Değerlendirme: $Z$ Puanı, $T$ Puanı ve Ölçmenin Standart Hatası ($S_e$)

Soru: Aritmetik ortalaması $\bar{X} = 56$, standart sapması $S_x = 12$ ve KR-20 güvenirlik katsayısı $r_{xx} = 0{,}75$ olan bir Eğitim Bilimleri deneme sınavında Zeynep $X = 74$ ham puan almıştır. Zeynep'in $Z$ puanını, $T$ puanını ve $%95$ olasılıkla ($\pm 2 S_e$) gerçek puan aralığını hesaplayınız.

Çözüm:

1. $Z$ ve $T$ Standart Puanı: $$Z = \frac{X - \bar{X}}{S_x} = \frac{74 - 56}{12} = \frac{18}{12} = +1{,}50$$ $$T = 50 + 10Z = 50 + 10(1{,}50) = 65{,}00$$
2. Ölçmenin Standart Hatası ($S_e$) ve $%95$ Güven Aralığı: $$S_e = S_x \sqrt{1 - r_{xx}} = 12 \times \sqrt{1 - 0{,}75} = 12 \times \sqrt{0{,}25} = 12 \times 0{,}5 = 6{,}0$$ $$%95\text{ Gerçek Puan Aralığı} = X \pm 2 S_e = 74 \pm (2 \times 6) = [62, 86]$$

---

Soru 5 — Anayasa Hukuku: Soyut Norm Denetimi, Somut Norm Denetimi ve Nitelikli Çoğunluklar

Soru: TBMM Genel Kurulunda kabul edilen bir kanun 10 Mart günü Resmî Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu kanunun (a) şekil bakımından ve (b) esas bakımından iptali için Anayasa Mahkemesinde kimler, hangi süreler içinde dava açabilir? Ayrıca TBMM'nin erken seçime karar vermesi ve bir bakan hakkında Yüce Divana sevk kararı alması için gereken çoğunluklar kaçtır?

Çözüm:

1. Şekil Bakımından İptal Davası (Anayasa m. 148, 151): Yalnızca Cumhurbaşkanı veya TBMM üye tamsayısının en az beşte biri ($600 \times \frac{1}{5} = 120$ milletvekili) tarafından, kanunun Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihten başlayarak $10$ gün içinde açılabilir.
2. Esas Bakımından İptal Davası (Anayasa m. 150, 151): Cumhurbaşkanı, TBMM'de en fazla üyeye sahip iki siyasi parti grubu ve TBMM üye tamsayısının en az beşte biri ($120$ milletvekili) tarafından Resmî Gazete'de yayımlanmasından başlayarak $60$ gün içinde açılabilir.
3. TBMM Nitelikli Çoğunlukları:
   • Seçimlerin Yenilenmesi (m. 116): Üye tamsayısının beşte üç çoğunluğu ($360$ milletvekili).
   • Cumhurbaşkanı Yardımcısı ve Bakanlar Hakkında Meclis Soruşturması (m. 106): Soruşturma açılması önergesi üye tamsayısının salt çoğunluğu ($301$ MV) ile verilir, beşte üç çoğunluğun ($360$ MV) gizli oyuyla soruşturma açılmasına karar verilir ve üçte iki çoğunluğun ($400$ MV) gizli oyuyla Yüce Divana sevk kararı alınır.

---

Soru 6 — İdari Yargılama Hukuku (2577 Sayılı İYUK): Üst Makama Başvuru (m. 11) ve Süre Hesabı

Soru: Bir devlet memuruna kademe ilerlemesinin durdurulması disiplin cezası 1 Mart tarihinde tebliğ edilmiştir (Mart ayı $31$, Nisan ayı $30$, Mayıs ayı $31$ gündür). Memur dava açmadan önce 21 Mart tarihinde 2577 sayılı İYUK m. 11 uyarınca işlemin kaldırılması için üst makama başvurmuştur. İdare başvuruya hiçbir yanıt vermemiştir. Memurun İdare Mahkemesinde iptal davası açabileceği son gün (işlemeyen ve kalan süre hesabı ile) nasıl belirlenir?

Çözüm:

1. Genel Dava Açma Süresi (İYUK m. 7): İdare Mahkemesinde genel dava açma süresi tebliği izleyen günden itibaren $60$ gündür.
2. Başvuruya Kadar İşleyen Süre: 1 Mart'ta tebliğ edilen işlemde süre 2 Mart'ta işlemeye başlar; 2 Mart'tan 21 Mart'a kadar (2 ve 21 Mart dahil) $20$ gün işlemiştir ve geriye $60 - 20 = 40$ gün kalmıştır.
3. Zımni Ret Süresi (İYUK m. 11): 7331 sayılı Kanun değişikliği sonrası idarenin cevap verme (zımni ret) süresi $30$ gündür. 21 Mart'ta yapılan başvuruya $30$ gün içinde (20 Nisan akşamına kadar) cevap verilmediğinden talep 20 Nisan sonunda zımnen reddedilmiş sayılır.
4. Kalan Sürenin İşlemesi: 21 Nisan'dan itibaren kalan $40$ günlük dava açma süresi yeniden işlemeye başlar: Nisan ayından $10$ gün (21–30 Nisan) + Mayıs ayından $30$ gün = 30 Mayıs mesai bitimi dava açma süresinin son günüdür.

---

Soru 7 — Ceza Hukuku (5237 Sayılı TCK): Olası Kast, Bilinçli Taksir ve Suçların İçtimaı

Soru: Şehir içinde yoğun trafikte kırmızı ışıkta hızla geçen sürücü (A), yaya geçidindeki yayalara çarpabileceğini öngörmesine rağmen "Usta şoförüm, aradan sıyrılırım" diyerek durmamış ve yaya (B)'nin yaralanmasına neden olmuştur. Buna karşılık hasmı (C)'yi öldürmek isteyen (D), kalabalık bir kahvehaneye doğru ateş açmış, kurşunların yan masadaki müşterilere de isabet edebileceğini öngörmesine rağmen "Kime gelirse gelsin" diyerek ateş etmiş ve hem (C)'yi hem de yan masadaki (E)'yi yaralamıştır. (A) ve (D)'nin manevi unsur bakımından sorumluluklarını belirleyiniz.

Çözüm:

1. Sürücü (A)'nın Sorumluluğu — Bilinçli Taksir (TCK m. 22/3): (A) tipik neticenin gerçekleşebileceğini öngörmüş ancak kendi şoförlük becerisine güvenerek neticenin gerçekleşmeyeceği inancıyla hareket etmiştir (neticeyi kabullenmemiştir). Bu nedenle bilinçli taksir vardır ve taksirle yaralama suçunun cezası üçte birden yarısına kadar ($1/3\text{–}1/2$) artırılır.
2. Fail (D)'nin Sorumluluğu — Doğrudan Kast ve Olası Kast (TCK m. 21/1-2): (D)'nin hedef aldığı hasmı (C)'ye yönelik fiili doğrudan kast, yan masadaki (E)'ye isabet edebileceğini öngörüp "Kime gelirse gelsin" diyerek kabullendiği (göze aldığı) fiili ise olası kasttır. Kasten yaralama suçu TCK m. 43/3 uyarınca zincirleme suç kapsamı dışında olduğundan (D) mağdur sayısınca (gerçek içtima) ayrı ayrı cezalandırılır.

---

Soru 8 — İcra ve İflas Hukuku (2004 Sayılı İİK): Genel Haciz Yolu vs. Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yolu

Soru: Alacaklı (A), elindeki $250.000\text{ TL}$ bedelli adi yazılı borç senedine dayanarak borçlu (B) hakkında genel haciz yoluyla takip başlatmış; ayrıca elindeki $400.000\text{ TL}$ bedelli bonoya dayanarak borçlu (C) hakkında kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlatmıştır. (B) ve (C)'nin ödeme emrine itiraz sürelerini, itiraz mercilerini ve itirazın takibe etkisini karşılaştırınız.

Çözüm:

1. Borçlu (B) — Genel Haciz Yolu (İİK m. 60, 62, 66):
   • Adi senet kambiyo senedi olmadığından genel haciz yolu uygulanır.
   • Ödeme ve itiraz süresi ödeme emrinin tebliğinden itibaren $7$ gündür.
   • İtiraz doğrudan İcra Dairesine yapılır ve süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur.
2. Borçlu (C) — Kambiyo Senetlerine Mahsus Haciz Yolu (İİK m. 168–170):
   • Bono kambiyo senedi olduğundan ödeme süresi $10$ gün, imzaya ve borca itiraz ile şikâyet süresi ise tebliğden itibaren $5$ gündür.
   • İtiraz icra dairesine değil, doğrudan İcra Mahkemesine dilekçeyle yapılır ve satıştan başka icra takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz (İcra Mahkemesi geçici durdurma kararı verebilir).

---

Soru 9 — Mikro İktisat: Monopol Dengesi, Lerner Endeksi ve Cournot Düopol Çıktısı

Soru: Ters piyasa talep fonksiyonu $P = 140 - 2Q$ olan bir endüstride sabit marjinal maliyet $MC = 20\text{ TL}$'dir ve sabit maliyet yoktur ($FC = 0$). (a) Piyasa tek bir monopolcü tarafından kontrol edilirse denge çıktısı ($Q_M$), fiyatı ($P_M$), monopol kârı ($\pi_M$) ve bu noktadaki Lerner Endeksi ($L$) ile talebin fiyat esnekliği ($|e_d|$) kaçtır? (b) Aynı piyasada özdeş maliyetli iki firma Cournot miktar rekabeti yaparsa her bir firmanın çıktısı ($q_1, q_2$) ve piyasa fiyatı ($P_C$) kaç olur?

Çözüm:

1. (a) Monopol Dengesi ve Lerner Endeksi: $$\text{Toplam Hasılat } TR = P \cdot Q = 140Q - 2Q^2 \implies MR = \frac{dTR}{dQ} = 140 - 4Q$$ $$MR = MC \implies 140 - 4Q_M = 20 \implies 4Q_M = 120 \implies Q_M = 30\text{ birim}$$ $$P_M = 140 - 2(30) = 80\text{ TL}, \quad \pi_M = (P_M - MC) \cdot Q_M = (80 - 20) \times 30 = 1.800\text{ TL}$$ $$\text{Lerner Endeksi } L = \frac{P_M - MC}{P_M} = \frac{80 - 20}{80} = \frac{60}{80} = 0{,}75 \implies |e_d| = \frac{1}{L} = \frac{1}{0{,}75} = \frac{4}{3} \approx 1{,}33$$
2. (b) Cournot Düopol Dengesi: Tam rekabet çıktısı $P = MC \implies 140 - 2Q_{TR} = 20 \implies Q_{TR} = 60$ birimdir. Özdeş maliyetli $N = 2$ firmalı doğrusal Cournot modelinde her bir firma tam rekabet çıktısının $\frac{1}{N+1} = \frac{1}{3}$'ünü üretir: $$q_1 = q_2 = \frac{60}{3} = 20\text{ birim}, \quad Q_C = q_1 + q_2 = 40\text{ birim}, \quad P_C = 140 - 2(40) = 60\text{ TL}$$

---

Soru 10 — Makro İktisat: Dışa Açık Keynesyen Çarpan ve IS-LM Dışlama Etkisi (Özel Yatırımları Dışlama)

Soru: Dışa açık bir ekonomide marjinal tüketim eğilimi $c = 0{,}75$, gelir vergisi oranı $t = 0{,}20$, marjinal ithalat eğilimi $m = 0{,}10$ ve yatırımların faize duyarlılığı $b = 20$'dir ($I = 300 - 20i$). Para piyasasında reel para arzı $\frac{M}{P} = 500$ ve reel para talebi $L = 0{,}25Y - 25i$'dir. (a) Sabit faiz altında otonom harcama çarpanı ($k$) kaçtır ve kamu harcamalarındaki $\Delta G = 100$ birimlik artış faiz oranı sabit kalsaydı geliri ne kadar artırırdı? (b) IS-LM etkileşimi altında $\Delta G = 100$ artışının denge gelirini ($\Delta Y$) gerçekte ne kadar artırdığını ve Dışlama Etkisi (Özel Yatırımları Dışlama) miktarını hesaplayınız.

Çözüm:

1. (a) Harcama Çarpanı ($k$) ve Sabit Faizde Gelir Artışı: $$k = \frac{1}{1 - c(1 - t) + m} = \frac{1}{1 - 0{,}75(0{,}80) + 0{,}10} = \frac{1}{1 - 0{,}60 + 0{,}10} = \frac{1}{0{,}50} = 2{,}0$$ $$\Delta Y_{\text{sabit faiz}} = k \cdot \Delta G = 2{,}0 \times 100 = 200\text{ birim}$$
2. (b) IS-LM Genel Dengesi ve Dışlama Etkisi:
   • LM denkleminde $\Delta L = \Delta(M/P) = 0 \implies 0{,}25 \Delta Y - 25 \Delta i = 0 \implies \Delta i = 0{,}01 \Delta Y$.
   • IS denkleminde $\Delta Y = k \cdot (\Delta G - b \Delta i) = 2 \cdot (100 - 20(0{,}01 \Delta Y)) = 200 - 0{,}40 \Delta Y$.
   • Buradan $1{,}40 \Delta Y = 200 \implies \Delta Y_{\text{gerçek}} = \frac{200}{1{,}40} \approx 142{,}86\text{ birim}$ bulunur.
   • Dışlama Etkisi (Özel Yatırımları Dışlama): Faiz artışının özel yatırımları düşürmesi nedeniyle kaybolan gelir artışı $200 - 142{,}86 = 57{,}14\text{ birimdir}$.

---

Soru 11 — Para-Banka ve Solow Büyüme Modeli: Para Çarpanı ve Altın Kural Sermaye Düzeyi

Soru: (a) Nakit tercih oranı $c = 0{,}25$, vadesiz mevduat zorunlu karşılık oranı $r_d = 0{,}15$ ve bankaların serbest rezerv oranı $e = 0{,}10$ olan bir ekonomide Merkez Bankası açık piyasa işlemiyle piyasadan $80\text{ milyar TL}$'lik devlet tahvili satın alırsa para arzı ($M$) nasıl değişir? (b) Kişi başına üretim fonksiyonu $y = f(k) = 12\sqrt{k} = 12 k^{0{,}5}$ olan bir Solow ekonomisinde nüfus artış hızı $n = 0{,}02$, sermaye aşınma oranı $\delta = 0{,}06$ ve teknolojik gelişme hızı $g = 0{,}04$ ise kişi başına tüketimi maksimize eden Altın Kural Sermaye Düzeyi ($k_{\text{altın}}$) ve bu noktadaki tasarruf oranı ($s_{\text{altın}}$) kaçtır?

Çözüm:

1. (a) Para Çarpanı ve Para Arzı Değişimi: $$m = \frac{1 + c}{r_d + e + c} = \frac{1 + 0{,}25}{0{,}15 + 0{,}10 + 0{,}25} = \frac{1{,}25}{0{,}50} = 2{,}50$$ Merkez Bankasının tahvil satın alması parasal tabanı $\Delta MB = +80\text{ milyar TL}$ genişletir: $$\Delta M = m \cdot \Delta MB = 2{,}50 \times 80 = +200\text{ milyar TL}$$
2. (b) Solow Altın Kural Sermaye Birikimi: $$MP_K = f'(k) = 12 \times 0{,}5 \cdot k^{-0{,}5} = \frac{6}{\sqrt{k}}$$ $$\text{Altın Kural Koşulu: } f'(k_{\text{altın}}) = n + \delta + g = 0{,}02 + 0{,}06 + 0{,}04 = 0{,}12$$ $$\frac{6}{\sqrt{k_{\text{altın}}}} = 0{,}12 \implies \sqrt{k_{\text{altın}}} = \frac{6}{0{,}12} = 50 \implies k_{\text{altın}} = 50^2 = 2.500$$ Cobb-Douglas üretim fonksiyonunda ($y = A k^\alpha$) Altın Kural tasarruf oranı sermayenin çıktı esnekliğine eşittir: $s_{\text{altın}} = \alpha = 0{,}50$ ($%50$). (Sağlama: $s \cdot 12(50) = 0{,}12(2.500) \implies 600s = 300 \implies s = 0{,}50$).

---

Soru 12 — Kamu Ekonomisi ve Vergi Teorisi: Pigoucu Vergi ve Vergi Yansıması

Soru: Bir kimya fabrikasının özel marjinal maliyeti $PMC = 20 + 2Q$, ürettiği her birim çıktının çevreye verdiği marjinal dışsal zarar ise $MEC = Q$ olarak ölçülmüştür. Ürünün piyasa talep fonksiyonu (marjinal sosyal fayda) $P = MSB = 140 - Q$'dur. (a) Devlet müdahalesi yokken özel piyasa dengesi çıktısı ($Q_{\text{özel}}$) ile sosyal açıdan etkin çıktı ($Q_{\text{sosyal}}$) kaçtır ve sosyal optimumu sağlayan Pigoucu Birim Vergi ($t^*$) kaç TL olmalıdır? (b) Başka bir piyasada arz esnekliği $e_s = 1{,}5$ ve talebin fiyat esnekliği $|e_d| = 0{,}5$ iken konulan $40\text{ TL}$'lik birim verginin kaç TL'si alıcıya (tüketiciye), kaç TL'si satıcıya (üreticiye) yansır?

Çözüm:

1. (a) Negatif Dışsallık ve Pigoucu Vergi:
   • Özel piyasa dengesi: $PMC = MSB \implies 20 + 2Q_{\text{özel}} = 140 - Q_{\text{özel}} \implies 3Q_{\text{özel}} = 120 \implies Q_{\text{özel}} = 40\text{ birim}$.
   • Sosyal marjinal maliyet: $SMC = PMC + MEC = 20 + 2Q + Q = 20 + 3Q$.
   • Sosyal optimum: $SMC = MSB \implies 20 + 3Q_{\text{sosyal}} = 140 - Q_{\text{sosyal}} \implies 4Q_{\text{sosyal}} = 120 \implies Q_{\text{sosyal}} = 30\text{ birim}$.
   • Pigoucu Vergi ($t^*$): Sosyal optimum çıktı düzeyindeki ($Q^* = 30$) marjinal dışsal zarara eşittir: $$t^* = MEC(Q_{\text{sosyal}}) = 30\text{ TL/birim}$$
2. (b) Vergi Yansıması Esneklik Kuralı: $$\frac{\text{Alıcının Vergi Yükü}}{\text{Satıcının Vergi Yükü}} = \frac{e_s}{|e_d|} = \frac{1{,}5}{0{,}5} = 3$$ Verginin $\frac{3}{4}$'ü ($30\text{ TL}$) talebi daha inelastik olan alıcıya (tüketiciye) ileriye yansırken, $\frac{1}{4}$'ü ($10\text{ TL}$) satıcının (üreticinin) üzerinde kalır.

---

Soru 13 — Türk Vergi Sistemi (5520 Sayılı KVK m. 12): Örtülü Sermaye ve KKEG Hesaplaması

Soru: Dönem başı öz sermayesi $4.000.000\text{ TL}$ olan (X) A.Ş., şirket ortağı Bay (A)'dan yıl başında $16.000.000\text{ TL}$ borç almış ve yıl boyunca bu borcu işletmede kullanarak yıl sonunda ortak Bay (A)'ya toplam $3.200.000\text{ TL}$ faiz ödemiştir. 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 12. maddesine göre örtülü sermaye tutarını ve Kanunen Kabul Edilmeyen Gider (KKEG) sayılacak faiz tutarını hesaplayınız.

Çözüm:

1. Örtülü Sermaye Sınırı (KVK m. 12): Ortak ve ortakla ilişkili kişilerden temin edilen borçların dönem başı öz sermayenin $3$ katını aşan kısmı örtülü sermaye sayılır: $$\text{Kanuni Sınır} = 3 \times \text{Dönem Başı Öz Sermaye} = 3 \times 4.000.000 = 12.000.000\text{ TL}$$
2. Örtülü Sermaye Tutarı: $$\text{Örtülü Sermaye} = 16.000.000 - 12.000.000 = 4.000.000\text{ TL}$$
3. Örtülü Sermaye Oranı ve KKEG Sayılacak Faiz: $$\text{Örtülü Sermaye Oranı} = \frac{4.000.000}{16.000.000} = 0{,}25 \quad (%25)$$ $$\text{KKEG Sayılacak Faiz (Dağıtılmış Kâr Payı)} = 3.200.000 \times 0{,}25 = 800.000\text{ TL}$$ Kalan $2.400.000\text{ TL}$'lik faiz gideri ise vergi matrahının tespitinde finansman gideri olarak kabul edilir (finansman gider kısıtlaması hükümleri saklıdır).

---

Soru 14 — Finansal Muhasebe (THP): Şüpheli Ticari Alacak Karşılığı ve Konusu Kalmayan Karşılıklar

Soru: (K) Ticaret A.Ş., $120.000\text{ TL}$'lik senetsiz ticari alacağını vadesinde tahsil edememiş ve 2025 yılı içinde borçlu aleyhine icra takibi başlatarak alacağın tamamı için karşılık ayırmıştır. 2026 yılında icra dairesi aracılığıyla alacağın $90.000\text{ TL}$'lik kısmı banka hesabına tahsil edilmiş, kalan $30.000\text{ TL}$'lik kısmın ise tahsil imkânının kalmadığı aciz vesikasıyla kesinleşmiştir. 2025 ve 2026 yıllarında yapılacak yevmiye kayıtlarını gösteriniz.

Çözüm:

1. 2025 Yılı — Alacağın Şüpheli Hale Gelmesi ve Karşılık Ayrılması:
   • 128 Şüpheli Ticari Alacaklar (Borçlu): $120.000\text{ TL}$ / 120 Alıcılar (Alacaklı): $120.000\text{ TL}$
   • 654 Karşılık Giderleri (Borçlu): $120.000\text{ TL}$ / 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-) (Alacaklı): $120.000\text{ TL}$
2. 2026 Yılı — $90.000\text{ TL}$ Tahsilat ve $30.000\text{ TL}$ Değersiz Alacak Kaydı:
   • 102 Bankalar (Borçlu): $90.000\text{ TL}$
   • 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-) (Borçlu): $120.000\text{ TL}$
   • 128 Şüpheli Ticari Alacaklar (Alacaklı): $120.000\text{ TL}$
   • 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar (Alacaklı): $90.000\text{ TL}$

---

Soru 15 — Finansal Muhasebe (THP ve VUK): Azalan Bakiyeler, Kıst Amortisman ve Yenileme Fonu

Soru: Bilanço esasına göre defter tutan bir üretim işletmesi, 1 Ekim 2025 tarihinde üretimde kullanmak üzere $500.000\text{ TL}$ (+ $%20$ KDV) bedelle bir makine ve genel müdürlükte kullanmak üzere $900.000\text{ TL}$ bedelle bir binek otomobil satın almıştır. Her iki iktisadi kıymetin faydalı ömrü $5$ yıldır (normal amortisman oranı $%20$). (a) Makine için Azalan Bakiyeler Yöntemi seçilirse 2025 ve 2026 yıllarında ayrılacak amortisman kaç TL'dir? (b) Binek otomobil için Normal Amortisman Yöntemi seçilirse 2025 yılında (kıst amortisman kuralına göre) ayrılacak amortisman kaç TL'dir?

Çözüm:

1. (a) Makine — Azalan Bakiyeler Amortismanı (Kıst Amortismana Tabi Değildir):
   • Azalan bakiyeler amortisman oranı $= 2 \times %20 = %40$.
   • 2025 (1. Yıl) Amortismanı: $500.000 \times 0{,}40 = 200.000\text{ TL}$.
   • 2026 (2. Yıl) Amortismanı: $(500.000 - 200.000) \times 0{,}40 = 300.000 \times 0{,}40 = 120.000\text{ TL}$.
2. (b) Binek Otomobil — Kıst Amortisman (VUK m. 320):
   • Binek otomobillerde aktife girdiği ay (Ekim) tam ay sayılarak 2025 yılı için Ekim, Kasım ve Aralık ($3$ ay) üzerinden kıst amortisman ayrılır: $$\text{Yıllık Normal Amortisman} = 900.000 \times 0{,}20 = 180.000\text{ TL}$$ $$\text{2025 Kıst Amortisman Tutarı} = 180.000 \times \frac{3}{12} = 45.000\text{ TL}$$
   • İlk yıl ayrılmayan $180.000 - 45.000 = 135.000\text{ TL}$'lik kısım son yılda (5. yılda) normal amortismana eklenerek itfa edilir.

---

Soru 16 — Mali Tablolar Analizi: Likidite Oranları, Faaliyet Döngüsü ve DuPont Analizi

Soru: (M) Sanayi A.Ş.'nin özet finansal verileri şöyledir: Toplam Aktif $= 10.000.000\text{ TL}$, Dönen Varlıklar $= 4.500.000\text{ TL}$ (Hazır Değerler $600.000\text{ TL}$, Menkul Kıymetler $300.000\text{ TL}$, Ticari Alacaklar $1.600.000\text{ TL}$, Stoklar $2.000.000\text{ TL}$), Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar $= 3.000.000\text{ TL}$, Uzun Vadeli Yabancı Kaynaklar $= 3.000.000\text{ TL}$, Özkaynaklar $= 4.000.000\text{ TL}$, Yıllık Net Satışlar $= 15.000.000\text{ TL}$ ve Dönem Net Kârı $= 1.200.000\text{ TL}$'dir. İşletmenin Cari Oranını, Asit-Test Oranını, Nakit Oranını, Devamlı Sermayesini ve DuPont Analizine göre Aktif Kârlılığı ($\text{ROA}$) ile Özkaynak Kârlılığını ($\text{ROE}$) hesaplayınız.

Çözüm:

1. Likidite Oranları ve Devamlı Sermaye: $$\text{Cari Oran} = \frac{4.500.000}{3.000.000} = 1{,}50, \quad \text{Asit-Test Oranı} = \frac{4.500.000 - 2.000.000}{3.000.000} = \frac{2.500.000}{3.000.000} \approx 0{,}833$$ $$\text{Nakit Oranı} = \frac{600.000 + 300.000}{3.000.000} = 0{,}30, \quad \text{Devamlı Sermaye} = \text{UVYK} + \text{Özkaynak} = 3.000.000 + 4.000.000 = 7.000.000\text{ TL}$$
2. DuPont Kârlılık Analizi:
   • Net Kâr Marjı: $\frac{\text{Net Kâr}}{\text{Net Satışlar}} = \frac{1.200.000}{15.000.000} = 0{,}08$ ($%8$).
   • Aktif Devir Hızı: $\frac{\text{Net Satışlar}}{\text{Toplam Aktif}} = \frac{15.000.000}{10.000.000} = 1{,}50$.
   • Aktif Kârlılığı ($\text{ROA}$): $0{,}08 \times 1{,}50 = 0{,}12$ ($%12$).
   • Özkaynak Çarpanı: $\frac{\text{Toplam Aktif}}{\text{Özkaynaklar}} = \frac{10.000.000}{4.000.000} = 2{,}50$.
   • Özkaynak Kârlılığı ($\text{ROE}$): $\text{ROA} \times \text{Özkaynak Çarpanı} = %12 \times 2{,}50 = %30$ (Doğrulama: $\frac{1.200.000}{4.000.000} = %30$).

---

Soru 17 — Maliyet Muhasebesi: Normal Maliyet Yöntemi ve Safha Maliyet Eşdeğer Birim Hesabı

Soru: (a) Yıllık normal kapasitesi $50.000$ birim olan bir üretim işletmesi dönemde $35.000$ birim üretim yapmış; toplam $1.400.000\text{ TL}$ DİMMG, $700.000\text{ TL}$ DİG, $350.000\text{ TL}$ Değişken GÜG ve $800.000\text{ TL}$ Sabit GÜG gerçekleşmiştir. Normal Maliyet Yöntemine göre birim üretim maliyetini ve 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesabına aktarılacak tutarı hesaplayınız. (b) Safha maliyet sistemi uygulayan bir işletmede dönem başı yarı mamul $2.000$ birim (DİMM bakımından $%100$, şekillendirme bakımından $%60$ tamamlanmış), dönemde tamamlanan mamul $10.000$ birim ve dönem sonu yarı mamul $3.000$ birimdir (DİMM bakımından $%100$, şekillendirme bakımından $%40$ tamamlanmış). Ortalama Maliyet ve FIFO yöntemlerine göre şekillendirme (dönüştürme) eşdeğer birim sayılarını bulunuz.

Çözüm:

1. (a) Normal Maliyet Yöntemi:
   • Kapasite Kullanım Oranı $\text{KKO} = \frac{35.000}{50.000} = 0{,}70$ ($%70$).
   • Üretime yüklenecek Sabit GÜG $= 800.000 \times 0{,}70 = 560.000\text{ TL}$; 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları $= 800.000 \times 0{,}30 = 240.000\text{ TL}$.
   • Toplam Üretim Maliyeti $= 1.400.000 + 700.000 + 350.000 + 560.000 = 3.010.000\text{ TL} \implies \text{Birim Maliyet} = \frac{3.010.000}{35.000} = 86{,}00\text{ TL/birim}$.
2. (b) Safha Maliyet — Şekillendirme Eşdeğer Birim Sayısı:
   • Ortalama Maliyet Yöntemi: $\text{Tamamlanan} + (\text{DS Yarı Mamul} \times %40) = 10.000 + (3.000 \times 0{,}40) = 10.000 + 1.200 = 11.200\text{ eşdeğer birim}$.
   • FIFO Yöntemi: $\text{Ortalama Eşdeğer Birim} - (\text{DB Yarı Mamul} \times %60) = 11.200 - (2.000 \times 0{,}60) = 11.200 - 1.200 = 10.000\text{ eşdeğer birim}$.

---

Soru 18 — Maliyet Muhasebesi: Standart Maliyet Sapma Analizi (DİMM Fiyat ve Miktar Sapması)

Soru: Bir mamulün $1$ birimi için standart direkt ilk madde miktarı $4\text{ kg}$ ve standart kilogram fiyatı $50\text{ TL/kg}$'dır. İşletme ilgili dönemde $2.000$ birim mamul üretmiş; bu üretim için kilosu $53\text{ TL}$'den toplam $8.400\text{ kg}$ hammadde satın alarak tamamını üretimde kullanmıştır. Direkt ilk madde ve malzeme Fiyat Sapması, Miktar Sapması ve Toplam Sapmayı hesaplayarak olumlu/olumsuz yönünü belirleyiniz.

Çözüm:

1. Gerçekleşen Üretim İçin Olması Gereken Standart Miktar ($SM$): $$SM = 2.000\text{ birim} \times 4\text{ kg/birim} = 8.000\text{ kg}$$
2. DİMM Fiyat Sapması (712): $$\text{Fiyat Sapması} = (\text{Fiili Fiyat} - \text{Standart Fiyat}) \times \text{Fiili Miktar} = (53 - 50) \times 8.400 = +25.200\text{ TL (Olumsuz / Borç)}$$
3. DİMM Miktar Sapması (713): $$\text{Miktar Sapması} = (\text{Fiili Miktar} - \text{Standart Miktar}) \times \text{Standart Fiyat} = (8.400 - 8.000) \times 50 = +20.000\text{ TL (Olumsuz / Borç)}$$
4. Toplam DİMM Sapması: $$\text{Toplam Sapma} = 25.200 + 20.000 = 45.200\text{ TL Olumsuz}$$ (Sağlama: Fiili Gider $8.400 \times 53 = 445.200\text{ TL}$ eksi Standart Gider $8.000 \times 50 = 400.000\text{ TL} = 45.200\text{ TL Olumsuz}$).

---

Soru 19 — Bağımsız Denetim Standartları (BDS 700 ve BDS 705): Denetçi Görüşünün Belirlenmesi

Soru: Bağımsız denetçi (D), iki farklı şirketin yıl sonu finansal tablolarını denetlemektedir:

• Vaka 1: (X) A.Ş. stok sayımına denetçinin katılmasına izin vermemiş, alternatif prosedürlerle de stoklar hakkında kanıt elde edilememiştir; stoklar toplam aktifin $%45$'ini oluşturmakta ve finansal tabloların tamamını yaygın biçimde etkilemektedir.
• Vaka 2: (Y) A.Ş., TMS 16'ya aykırı olarak sadece tek bir fabrika binası için amortisman ayırmamıştır; bu yanlışlık genel önemlilik sınırının üzerindedir ancak finansal tabloların bütünü açısından yaygın değildir. Denetçi (D), BDS 705 uyarınca (X) A.Ş. ve (Y) A.Ş. için hangi denetçi görüşlerini vermelidir?

Çözüm:

1. Vaka 1 — (X) A.Ş. (Kapsam Kısıtlaması: Önemli ve Yaygın): Denetçi yeterli ve uygun denetim kanıtı elde edememiştir ve düzeltilmemiş olası yanlışlıkların finansal tablolar üzerindeki muhtemel etkileri hem önemli hem de yaygın olduğundan Görüş Vermekten Kaçınma kararı verir.
2. Vaka 2 — (Y) A.Ş. (Önemli Yanlışlık: Önemli Fakat Yaygın Değil): Denetçi yeterli ve uygun denetim kanıtı elde etmiş, yanlışlığın önemli olduğu ancak finansal tabloların geneli için yaygın olmadığı sonucuna varmıştır; bu nedenle Sınırlı Olumlu Görüş (Şartlı Görüş) verir.

---

Soru 20 — 3568 Sayılı Meslek Hukuku ve 6362 Sayılı SPKn: Disiplin, Unvan ve Halka Açık Ortaklık

Soru: (a) 6 yıllık Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olan (M), bir anonim şirketin yönetim kurulu başkanlığı görevini üstlenebilir mi ve Yeminli Mali Müşavirlik (YMM) sınavına başvurabilir mi? (b) 3568 sayılı Kanun'un 48. maddesine göre bir SMMM'ye Geçici Olarak Mesleki Faaliyetten Alıkoyma cezası hangi süre aralığında verilir ve bu karara karşı hangi sürede nereye itiraz edilir? (c) Payları borsada işlem görmeyen (Z) A.Ş.'nin ortak sayısı miras ve pay devirleri sonucunda $520$ kişiye ulaşmıştır. 6362 sayılı SPKn uyarınca (Z) A.Ş.'nin hukuki statüsü ve yükümlülüğü nedir?

Çözüm:

1. (a) Ticaret Yasağı ve YMM Kıdem Şartı (3568 sayılı Kanun m. 9, 45): Meslek mensupları TTK'ya göre tacir sayılmalarını gerektirecek faaliyette bulunamaz ve anonim şirketlerde yönetim kurulu başkanı veya murahhas üye olamazlar (yalnızca ortak olabilirler). YMM sınavına girebilmek için en az $10$ yıl SMMM yapmış olmak şart olduğundan 6 yıllık SMMM (M) henüz YMM sınavına başvuramaz.
2. (b) Disiplin Cezası Süresi ve İtiraz (3568 sayılı Kanun m. 48): Geçici olarak mesleki faaliyetten alıkoyma cezası $6$ aydan az, $1$ yıldan çok olmamak üzere verilir. Oda disiplin kurulu kararlarına karşı tebliğ tarihinden itibaren $30$ gün içinde TÜRMOB (Birlik) Disiplin Kuruluna itiraz edilebilir.
3. (c) Halka Açık Ortaklık Statüsü (6362 sayılı SPKn m. 16): Pay sahibi sayısı $500$'ü aşan anonim ortaklıkların payları halka arz edilmiş sayılır; (Z) A.Ş. Halka Açık Ortaklık hükümlerine tabi olur ve bu durumu öğrendiği tarihten itibaren en geç $2$ yıl içinde paylarının borsada işlem görmesi için başvurmak zorundadır.

---

6. Sınav Öncesi Son Kontrol Listesi ve Zaman Yönetimi Stratejisi

1. Kanuni Süreler ve Çoğunluklar Tablosunu Sabitleyin: İYUK dava açma süreleri (Danıştay ve İdare Mahkemesi $60$ gün, Vergi Mahkemesi $30$ gün, İvedi Yargılama $30$ gün dava / $15$ gün temyiz, Zımni Ret $30$ gün), VUK tarh ve 6183 tahsil zamanaşımı ($5$ yıl), 6183 ödeme emrine dava ($15$ gün, $%10$ haksız çıkma zammı), İİK genel haciz itiraz ($7$ gün) ve kambiyo itiraz ($5$ gün) ayrımlarını birbirine karıştırmayın.
2. Eğitim Bilimleri ve MEB-AGS Net / Puan Dengesini Koruyun: 7528 sayılı Öğretmenlik Mesleği Kanunu kapsamındaki Millî Eğitim Akademisi hazırlık eğitimi kurallarını ($60$ teorik / $70$ uygulama barajı, $10\text{ yıl}$ Uzman Öğretmen / $20\text{ yıl}$ Başöğretmen) ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin Erdem-Değer-Eylem Çerçevesini (Adalet, Saygı, Sorumluluk) eksiksiz tekrar edin.
3. Muhasebe ve Maliyet Sorularında Düzenleyici Hesap İşaretlerine Dikkat Edin: 103 Verilen Çekler (-) , 119/129/158 Karşılıklar (-) , 122 Alacak Senetleri Reeskontu (-) ve 257 Birikmiş Amortismanlar (-) hesaplarının aktif düzenleyici (alacak kalanı veren) hesaplar olduğunu; Normal Maliyet Yönteminde ise yalnızca Sabit GÜG'ün kapasite kullanım oranıyla çarpıldığını ve boş kapasite giderinin 680 Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları hesabına aktarıldığını unutmayın.