Mặt phẳng Giải phẫu, Thuật ngữ Định hướng, Các Khoang Cơ thể và Tiền tố Vị trí
32 thẻ ôn tập về tư thế giải phẫu chuẩn, các mặt phẳng giải phẫu, thuật ngữ định hướng, tư thế bệnh nhân lâm sàng, khoang cơ thể lưng và bụng, các góc phần tư và vùng bụng-chậu, thuật ngữ vận động khớp cùng các tiền tố chỉ vị trí và số lượng gốc Hy Lạp/Latinh.
- Level
- basic
- Languages
- vi → vi
- Cards
- 32
- Markdown
- Mặt phẳng Giải phẫu, Thuật ngữ Định hướng, Các Khoang Cơ thể và Tiền tố Vị trí (.md)
Flashcards (32)
| # | Front (Term / Question) | Back (Definition / Answer) | Example | Multiple-Choice Options |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Các tiền tố chỉ vị trí peri-, circum-, intra- và inter- có nghĩa là gì? Nêu ví dụ lâm sàng cho từng tiền tố. | peri- nghĩa là bao quanh hoặc xung quanh (như pericardium là màng ngoài tim, periosteum là màng xương); circum- nghĩa là vòng quanh (như circumcision là cắt bao quy đầu, circumduction là vận động xoay vòng); intra- nghĩa là bên trong (như intravenous là trong tĩnh mạch, intracranial là nội sọ); inter- nghĩa là ở giữa hai cấu trúc (như cơ liên sườn intercostal nằm giữa các xương sườn, đĩa đệm gian đốt sống intervertebral disc). | ||
| 2 | Phân biệt các tiền tố ab-, ad-, dia- và trans-. | ab- nghĩa là rời xa khỏi (như abduction là động tác dạng, abnormal là bất thường); ad- nghĩa là hướng về hoặc gần kề (như adduction là động tác khép, adrenal là tuyến thượng thận); dia- nghĩa là xuyên qua, hoàn toàn (như dialysis là lọc máu, diarrhea là tiêu chảy, diagnosis là chẩn đoán); trans- nghĩa là băng qua hoặc xuyên qua (như transdermal là thấm qua da, transurethral là qua niệu đạo). | ||
| 3 | Phân biệt các thuật ngữ định hướng Trong (Medial), Ngoài (Lateral) và Trung gian (Intermediate). | Trong (Medial) nghĩa là gần đường giữa của cơ thể hơn (ví dụ: xương trụ nằm ở phía trong của cẳng tay); Ngoài (Lateral) nghĩa là xa đường giữa hơn (ví dụ: hai phổi nằm ở phía ngoài so với tim); Trung gian (Intermediate) nghĩa là nằm giữa một cấu trúc ở trong và một cấu trúc ở ngoài (ví dụ: xương đòn nằm trung gian giữa xương ức và vai). | ||
| 4 | Chín vùng bụng chậu (Abdominopelvic Regions) được sắp xếp theo lưới 3x3 từ trên xuống dưới gồm những vùng nào? | Hàng trên: Vùng hạ sườn phải (Right Hypochondriac), Vùng thượng vị (Epigastric), Vùng hạ sườn trái (Left Hypochondriac); Hàng giữa: Vùng hông lưng phải/mạn sườn phải (Right Lumbar/Flank), Vùng rốn (Umbilical), Vùng hông lưng trái/mạn sườn trái (Left Lumbar/Flank); Hàng dưới: Vùng hố chậu phải/bẹn phải (Right Iliac/Inguinal), Vùng hạ vị/trên mu (Hypogastric/Suprapubic), Vùng hố chậu trái/bẹn trái (Left Iliac/Inguinal). | ||
| 5 | Các thuật ngữ vùng giải phẫu Brachial, Antebrachial, Carpal, Crural, Sural, Popliteal và Plantar tương ứng với những vùng nào trên cơ thể? | Brachial là vùng cánh tay; Antebrachial là vùng cẳng tay; Carpal là vùng cổ tay; Crural là mặt trước cẳng chân (ống quyển); Sural là mặt sau cẳng chân (bắp chân); Popliteal là vùng khoeo (mặt sau khớp gối); Plantar là vùng gan bàn chân (đối lập với Palmar/Volar là vùng gan bàn tay). | ||
| 6 | Sự khác biệt giữa Cùng bên (Ipsilateral) và Đối bên (Contralateral) trong định khu lâm sàng là gì? | Cùng bên (Ipsilateral) nghĩa là nằm ở hoặc ảnh hưởng đến cùng một bên cơ thể (ví dụ: tay phải và chân phải); Đối bên (Contralateral) nghĩa là nằm ở hoặc ảnh hưởng đến bên đối diện của cơ thể (ví dụ: đột quỵ vỏ não vận động bên trái gây yếu liệt nửa người phải đối bên). | ||
| 7 | Phân biệt các cặp thuật ngữ vận động đối lập: Gấp so với Duỗi (Flexion vs. Extension) và Dạng so với Khép (Abduction vs. Adduction). | Gấp (Flexion) làm giảm góc của khớp (gập lại), trong khi Duỗi (Extension) làm tăng góc của khớp (duỗi thẳng ra); Dạng (Abduction) đưa chi ra xa đường giữa của cơ thể, trong khi Khép (Adduction) đưa chi tiến lại gần đường giữa. | ||
| 8 | Phân biệt thuật ngữ Gần (Proximal) và Xa (Distal) khi mô tả các chi hoặc cấu trúc hình ống. | Gần (Proximal) nghĩa là gần gốc chi (nơi chi gắn vào thân mình) hoặc gần nguyên ủy của một cấu trúc hơn (ví dụ: xương cánh tay ở phía gần so với xương quay); Xa (Distal) nghĩa là cách xa gốc chi hoặc nguyên ủy hơn (ví dụ: các xương đốt ngón tay ở phía xa so với các xương cổ tay). | ||
| 9 | Phân biệt lá Thành (Parietal) và lá Tạng (Visceral) của các màng thanh dịch ở màng phổi, màng ngoài tim và màng bụng. | Lá thành (Parietal serosa) lót mặt trong của thành khoang cơ thể (ví dụ: màng phổi thành lót thành ngực), trong khi lá tạng (Visceral serosa) bao phủ trực tiếp bề mặt cơ quan nội tạng (ví dụ: màng phổi tạng bao phủ nhu mô phổi); giữa hai lá là một khoang ảo chứa dịch thanh mạc giúp bôi trơn và giảm ma sát. | ||
| 10 | Phân biệt hai thuật ngữ định hướng Trên (Superior / Cephalic / Cranial) và Dưới (Inferior / Caudal). | Trên (Superior, phía đầu/sọ) nghĩa là hướng về phía đầu hoặc phần trên của một cấu trúc (ví dụ: tim nằm phía trên cơ hoành); Dưới (Inferior, phía đuôi) nghĩa là hướng ra xa đầu hoặc về phía phần dưới của một cấu trúc (ví dụ: dạ dày nằm phía dưới phổi). | ||
| 11 | Những cơ quan nào trong ổ bụng được phân loại là cơ quan Sau phúc mạc (Retroperitoneal, thường nhớ qua mẹo SAD PUCKER) thay vì trong phúc mạc? | Tuyến thượng thận (Suprarenal/adrenal glands), Động mạch chủ bụng và Tĩnh mạch chủ dưới (Aorta / Inferior Vena Cava), Tá tràng (Duodenum: đoạn D2 đến D4), Tuyến tụy (Pancreas: đầu, cổ và thân tụy; đuôi tụy nằm trong phúc mạc), Niệu quản (Ureters), Đại tràng (Colon: đại tràng lên và đại tràng xuống), Thận (Kidneys), Thực quản (Esophagus: đoạn bụng) và Trực tràng (Rectum). | ||
| 12 | Phân biệt hai thuật ngữ định hướng Trước (Anterior / Ventral) và Sau (Posterior / Dorsal) ở người đi bằng hai chân. | Trước (Anterior, phía bụng) chỉ mặt trước hoặc mặt bụng của cơ thể (ví dụ: xương ức nằm phía trước tim); Sau (Posterior, phía lưng) chỉ mặt lưng của cơ thể (ví dụ: thực quản nằm phía sau khí quản). | ||
| 13 | Phân biệt các tiền tố iso-, anis/o-, home/o- (homo-) và heter/o-. | iso- nghĩa là bằng nhau hoặc ngang nhau (như isotonic saline là nước muối đẳng trương, isocoria là hai đồng tử đều nhau); anis/o- nghĩa là không đều hoặc khác cỡ (như anisocoria là đồng tử hai bên không đều, anisocytosis là hồng cầu không đều kích thước); home/o- nghĩa là ổn định, không đổi (như homeostasis là cân bằng nội môi) và homo- nghĩa là giống nhau (như homolateral là cùng bên); heter/o- nghĩa là khác biệt hoặc không đồng nhất (như heterogeneous là không đồng nhất). | ||
| 14 | Các tiền tố chỉ vị trí epi-, sub-, infra- và supra- có nghĩa là gì? Nêu ví dụ giải phẫu cho từng tiền tố. | epi- nghĩa là ở trên hoặc bề mặt (như epidermis là biểu bì, epigastric là vùng thượng vị); sub- nghĩa là ở dưới (như subcutaneous là dưới da, subclavian là dưới đòn); infra- nghĩa là phía dưới hoặc bên dưới (như infraorbital là dưới ổ mắt, infraspinatus là cơ dưới gai); supra- nghĩa là phía trên (như suprapubic là trên xương mu, suprarenal là thượng thận). | ||
| 15 | Các tư thế lâm sàng Trendelenburg, Reverse Trendelenburg, Fowler và Tư thế sản phụ khoa (Lithotomy) là gì? | Trendelenburg: nằm ngửa trên giường nghiêng sao cho đầu thấp hơn chân; Reverse Trendelenburg (Trendelenburg đảo ngược): nằm ngửa với đầu cao hơn chân; Fowler: tư thế nửa nằm nửa ngồi với đầu giường nâng cao 45–60 độ (Semi-Fowler là nâng 30–45 độ); Lithotomy (tư thế sản khoa/tư thế tán sỏi): nằm ngửa, gấp khớp háng và khớp gối, hai chân đặt trên giá đỡ. | ||
| 16 | Các tiền tố brady-, tachy-, macro- và micro- có nghĩa là gì? | brady- nghĩa là chậm bất thường (như bradycardia là nhịp tim chậm, bradykinesia là vận động chậm chạp); tachy- nghĩa là nhanh bất thường (như tachycardia là nhịp tim nhanh, tachypnea là thở nhanh); macro- nghĩa là lớn hoặc phì đại (như macrocytic anemia là thiếu máu hồng cầu to, macroglossia là tật lưỡi to); micro- nghĩa là nhỏ hoặc vi thể (như microcytic là hồng cầu nhỏ, microangiopathy là bệnh lý vi mạch). | ||
| 17 | Tư thế giải phẫu chuẩn (Standard Anatomical Position) trong giải phẫu người và y học lâm sàng được định nghĩa như thế nào? | Đứng thẳng, đầu và hai mắt hướng thẳng về phía trước, hai bàn chân hơi dạng nhẹ và mũi chân hướng ra trước, hai chi trên buông dọc theo hai bên thân mình với lòng bàn tay hướng ra trước (cẳng tay ở tư thế ngửa). | ||
| 18 | Hai phân khu chính của Khoang cơ thể phía lưng (Dorsal Body Cavity) và Khoang cơ thể phía bụng (Ventral Body Cavity) là gì, và cấu trúc nào ngăn cách khoang ngực với khoang bụng chậu? | Khoang lưng gồm khoang sọ (chứa não) và ống sống (chứa tủy sống); khoang bụng gồm khoang ngực và khoang bụng chậu, được ngăn cách với nhau bởi cơ hoành. | ||
| 19 | Khoang ngực (Thoracic Cavity) được chia thành những phần nào, và những cơ quan nào nằm trong Trung thất (Mediastinum)? | Khoang ngực bao gồm hai khoang màng phổi trái và phải (bao bọc hai lá phổi) và trung thất ở chính giữa (nằm giữa hai phổi, từ xương ức đến cột sống); trung thất chứa khoang màng ngoài tim (tim), tuyến ức, khí quản, thực quản và các mạch máu lớn. | ||
| 20 | Phân biệt các tiền tố hemi-, semi-, uni-/mono- và bi-/di-. | hemi- nghĩa là một nửa, thường chỉ một bên dọc của cơ thể (như hemiplegia là liệt nửa người, hemicolectomy là cắt nửa đại tràng); semi- nghĩa là một nửa hoặc bán phần (như semilunar valve là van tổ chim/van bán nguyệt, semicomatose là bán hôn mê); uni- (gốc Latin) và mono- (gốc Hy Lạp) nghĩa là một hoặc đơn độc (như unilateral là một bên, mononeuropathy là bệnh đơn dây thần kinh); bi- và di- nghĩa là hai hoặc đôi (như bilateral là hai bên, bicuspid là hai lá, diplopia là nhìn đôi/song thị). | ||
| 21 | Phân biệt Ngửa so với Sấp (Supination vs. Pronation) của cẳng tay và Nghiêng trong so với Nghiêng ngoài (Inversion vs. Eversion) của bàn chân. | Ngửa (Supination) xoay cẳng tay ra ngoài sao cho lòng bàn tay hướng ra trước hoặc lên trên (như động tác bưng bát súp), còn Sấp (Pronation) xoay xương quay bắt chéo qua xương trụ để lòng bàn tay hướng ra sau hoặc xuống dưới; Nghiêng trong (Inversion) xoay lòng bàn chân vào phía trong, còn Nghiêng ngoài (Eversion) xoay lòng bàn chân ra phía ngoài. | ||
| 22 | Phân biệt các tư thế bệnh nhân: Nằm ngửa (Supine), Nằm sấp (Prone) và Nằm nghiêng (Lateral Decubitus). | Nằm ngửa (Supine) là nằm phẳng trên lưng với mặt hướng lên trên; Nằm sấp (Prone) là nằm phẳng trên bụng và ngực với mặt hướng xuống dưới; Nằm nghiêng (Lateral decubitus) là nằm nghiêng sang một bên (nằm nghiêng phải hoặc nghiêng trái được gọi tên theo bên cơ thể tiếp xúc với mặt giường). | ||
| 23 | Mặt phẳng đứng ngang (Coronal/Frontal) và mặt phẳng ngang (Transverse/Axial/Horizontal) phân chia cơ thể như thế nào? | Mặt phẳng đứng ngang (trán) chia cơ thể theo chiều dọc thành phần trước (bụng, anterior/ventral) và phần sau (lưng, posterior/dorsal); mặt phẳng ngang (mặt phẳng trục) chia cơ thể theo chiều ngang thành phần trên (phía đầu, superior/cranial) và phần dưới (phía đuôi, inferior/caudal). | ||
| 24 | Phân biệt hai thuật ngữ định hướng Nông (Superficial / External) và Sâu (Deep / Internal). | Nông (Superficial) nghĩa là hướng ra phía ngoài hoặc nằm ngay tại bề mặt cơ thể (ví dụ: lớp biểu bì nằm nông hơn lớp bì); Sâu (Deep) nghĩa là nằm xa bề mặt cơ thể và ở sâu bên trong hơn (ví dụ: các xương sườn nằm sâu hơn cơ ngực). | ||
| 25 | Các tiền tố a-/an-, dys-, eu- và mal- biểu thị điều gì khi gắn vào gốc từ? | a- hoặc an- nghĩa là không có hoặc mất đi (như apnea là ngưng thở, anemia là thiếu máu, analgesia là mất cảm giác đau/giảm đau); dys- nghĩa là đau, khó khăn hoặc bất thường (như dyspnea là khó thở, dysphagia là khó nuốt, dysplasia là loạn sản); eu- nghĩa là bình thường hoặc tốt (như eupnea là nhịp thở bình thường, euthyroid là bình giáp); mal- nghĩa là xấu, kém hoặc rối loạn (như malabsorption là kém hấp thu, malunion là can xương lệch). | ||
| 26 | Các tiền tố para-, juxta-, meta- và ipsi-/contra- có nghĩa là gì? | para- nghĩa là bên cạnh, gần hoặc bất thường (như parathyroid là tuyến cận giáp, parasagittal là mặt phẳng đứng dọc bên, paresthesia là dị cảm); juxta- nghĩa là sát cạnh hoặc kế cận (như juxtaglomerular apparatus là phức hợp cận cầu thận); meta- nghĩa là vượt qua, sau đó hoặc biến đổi/di chuyển (như metastasis là di căn, metaplasia là dị sản, metacarpals là xương đốt bàn tay); ipsi- nghĩa là cùng bên và contra- nghĩa là đối bên. | ||
| 27 | Phân biệt các tiền tố hyper-, hypo-, poly- và oligo-. | hyper- nghĩa là quá mức hoặc cao hơn bình thường (như hypertension là tăng huyết áp, hyperglycemia là tăng đường huyết); hypo- nghĩa là thiếu hụt hoặc thấp hơn bình thường (như hypotension là hạ huyết áp, hypoglycemia là hạ đường huyết); poly- nghĩa là nhiều hoặc tăng tần suất/thể tích (như polyuria là đa niệu, polydipsia là chứng uống nhiều, polyneuropathy là bệnh đa dây thần kinh); oligo- nghĩa là ít hoặc khan hiếm (như oliguria là thiểu niệu, oligospermia là ít tinh trùng). | ||
| 28 | Các cơ quan chính nằm trong mỗi góc phần tư của bụng chậu (RUQ, LUQ, RLQ, LLQ) là gì? | Góc phần tư trên phải (RUQ): gan, túi mật, đường mật, đầu tụy, tá tràng, đại tràng góc gan; Góc phần tư trên trái (LUQ): dạ dày, lách, đuôi tụy, đại tràng góc lách; Góc phần tư dưới phải (RLQ): manh tràng, ruột thừa, đoạn cuối hồi tràng, buồng trứng và vòi trứng phải; Góc phần tư dưới trái (LLQ): đại tràng sigma, đại tràng xuống, buồng trứng và vòi trứng trái. | ||
| 29 | Các mặt phẳng giải phẫu đứng dọc (Sagittal), đứng dọc giữa (Midsagittal/Median) và đứng dọc bên (Parasagittal) phân chia cơ thể như thế nào? | Mặt phẳng đứng dọc (sagittal) chia cơ thể theo chiều thẳng đứng thành phần bên phải và bên trái; mặt phẳng đứng dọc giữa (midsagittal/median) đi chính giữa đường giữa chia cơ thể thành hai nửa phải và trái bằng nhau, trong khi mặt phẳng đứng dọc bên (parasagittal) song song với đường giữa và chia cơ thể thành hai phần phải và trái không bằng nhau. | ||
| 30 | Các tiền tố chỉ hướng endo-, exo-, ecto- và meso- có nghĩa là gì? | endo- nghĩa là bên trong hoặc lớp trong (như endocardium là nội tâm mạc, endoscopy là nội soi, endocrine là nội tiết); exo- nghĩa là bên ngoài hoặc hướng ra ngoài (như exocrine là ngoại tiết, exoskeleton là bộ xương ngoài); ecto- nghĩa là phía ngoài hoặc lạc chỗ (như ectopic pregnancy là thai ngoài tử cung, ectoderm là ngoại bì); meso- nghĩa là ở giữa (như mesoderm là trung bì, mesentery là mạc treo ruột). | ||
| 31 | Các tiền tố chỉ số lượng nulli-, primi-, multi- và pan- có nghĩa là gì trong hồ sơ lâm sàng (chẳng hạn như sản khoa)? | nulli- nghĩa là không có (như nullipara là phụ nữ chưa từng sinh con sống lần nào); primi- nghĩa là đầu tiên, lần đầu (như primigravida là mang thai lần đầu/con so); multi- nghĩa là nhiều (như multipara là phụ nữ đã sinh từ hai lần trở lên/con rạ); pan- nghĩa là toàn bộ hoặc tất cả (như pancytopenia là giảm ba dòng tế bào máu, pandemic là đại dịch). | ||
| 32 | Các tiền tố retro-, ante-, pre- và post- biểu thị ý nghĩa gì trong thuật ngữ y khoa? | retro- nghĩa là phía sau, lùi lại hoặc ngược dòng (như retroperitoneal là sau phúc mạc, retrograde là ngược dòng); ante- nghĩa là phía trước hoặc trước khi (như antepartum là trước sinh, anteflexion là gấp ra trước); pre- nghĩa là trước về thời gian hoặc vị trí (như preoperative là trước phẫu thuật, prefrontal là trước trán); post- nghĩa là sau về thời gian hoặc vị trí (như postpartum là sau sinh, postprandial là sau bữa ăn). |