Welke antistof overheerst in slijmvliessecreties als secretoir dimeer?

IgA. Secretoir IgA bevat doorgaans twee IgA-eenheden, een J-keten en een secretoire component, en ondersteunt de afweer aan slijmvliesoppervlakken.

Wat is langetermijnpotentiëring (LTP) en waarom wordt zij onderzocht bij leren en geheugen?

Een blijvende toename van synaptische sterkte na bepaalde activiteitspatronen, experimenteel vaak opgewekt door hoogfrequente stimulatie. Het is een belangrijk model voor geheugengerelateerde synaptische plasticiteit, geen volledige verklaring van al het leren of geheugen.

Welke kanaalveranderingen veroorzaken repolarisatie na de stijgende fase van een typische neuronale actiepotentiaal?

Spanningsafhankelijke Na+-kanalen inactiveren, waardoor de instroom van Na+ afneemt. Vertraagde opening van spanningsafhankelijke K+-kanalen vergroot de uitstroom van K+, zodat de membraanpotentiaal weer negatiever wordt.

Waarom is de rustmembraanpotentiaal van een typisch zoogdierneuron negatief?

Een waarde rond −70 mV komt vaak voor, maar verschilt per neuron. Hoge intracellulaire K+-concentratie en relatief hoge K+-permeabiliteit laten een netto-uitstroom van K+ toe die de spanning naar zijn negatieve evenwichtspotentiaal trekt. De Na+/K+-pomp onderhoudt de onderliggende ionengradiënten.

Welk neuronverlies veroorzaakt het kenmerkende striatale dopaminetekort bij de ziekte van Parkinson?

Verlies van dopamineproducerende neuronen in de pars compacta van de substantia nigra. Dit verstoort de nigrostriatale signalering en draagt bij aan motorische symptomen; Parkinson treft ook andere neurale systemen.

Wat vormt superoxide tijdens de respiratoire burst van geactiveerde fagocyten?

Het NADPH-oxidasecomplex van fagocyten, met NOX2 als centrale component, draagt elektronen over van NADPH op moleculaire zuurstof. Superoxide en daaruit gevormde reactieve zuurstofsoorten helpen opgenomen microben te vernietigen.

Welke antistof komt het meest voor in serum, passeert de placenta en kan pathogenen opsoniseren?

IgG. Maternaal IgG biedt de baby passieve bescherming; een IgG-laag kan opname van pathogenen door fagocyten bevorderen.

Wat is de basisstructuur van een conventionele IgG-antistof?

Twee identieke zware en twee identieke lichte ketens, verbonden door disulfidebruggen, vormen een Y-vormig molecuul. De twee Fab-armen binden antigeen; het Fc-deel wisselwerkt met immuuneffectormoleculen en -cellen.

Waar vinden positieve en negatieve selectie van T-cellen plaats, en wat bereikt negatieve selectie?

In de thymus: positieve selectie vindt vooral plaats in de cortex, negatieve selectie in cortex en medulla. Verwijdering van sterk zelfreactieve thymocyten draagt bij aan centrale tolerantie; zij garandeert geen afwezigheid van auto-immuniteit.

Wat veroorzaakt de stijgende fase van een typische snelle neuronale actiepotentiaal?

Depolarisatie opent spanningsafhankelijke Na+-kanalen. Na+ stroomt langs zijn elektrochemische gradiënt naar binnen, veroorzaakt verdere depolarisatie en opent door positieve terugkoppeling meer kanalen.

Welke antistof wordt vroeg in een primaire antistofreactie meestal uitgescheiden als pentameer met een J-keten?

IgM. Het uitgescheiden pentameer bevat vijf antistofeenheden en een J-keten; membraangebonden IgM op B-cellen is monomeer.

Welke voorwaarden maken bij fysiologische Mg2+-concentraties een ionenstroom door conventionele NMDA-receptoren mogelijk?

Glutamaat en een coagonist, glycine of D-serine, moeten binden. Depolarisatie heft de spanningsafhankelijke Mg2+-blokkade van het kanaal op, waardoor kationenstroom mogelijk wordt, inclusief Ca2+-instroom.

Welke cellen vormen myeline in het CZS en PZS, en hoeveel internodiën kan elke cel vormen?

Oligodendrocyten in het CZS kunnen meerdere internodiën aan verschillende axonen vormen. Elke myeliniserende Schwann-cel in het PZS vormt één internodium aan één axon.

Hoe ondersteunen Th1- en Th2-cytokinen verschillende immuunreacties?

IFN-γ van Th1 ondersteunt macrofaagactivatie en afweer tegen intracellulaire pathogenen. De Th2-cytokinen IL-4, IL-5 en IL-13 ondersteunen wormafweer, eosinofielen en allergische reacties. Hulp aan antistofreacties is niet exclusief voor Th2; folliculaire T-helpercellen spelen een belangrijke rol.

Hoe draagt IgE bij aan afweer tegen wormen en directe allergische reacties?

IgE bindt aan hoogaffiene FcεRI-receptoren op mestcellen en basofielen. Antigeengemedieerde kruisverbinding van receptorgebonden IgE kan deze cellen activeren en mediatoren vrijmaken die betrokken zijn bij parasietenafweer en type-I-overgevoeligheid.

Welke eiwitten vormen de kern van het neuronale SNARE-complex voor synaptische blaasjesfusie?

Synaptobrevine (VAMP) op het blaasje, en syntaxine-1 en SNAP-25 op het presynaptische membraan. Andere eiwitten regelen het aanmeren, het gereedmaken voor fusie en de door Ca2+ veroorzaakte fusie.

Wat is de directe moleculaire werking van selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s)?

Ze remmen de serotoninetransporter SERT, verminderen serotonineheropname in presynaptische uiteinden en vergroten de extracellulaire beschikbaarheid van serotonine. Deze transporterwerking alleen verklaart hun klinische effecten niet volledig.

Welke aangeboren immuunreceptoren herkennen pathogeengeassocieerde moleculaire patronen zoals LPS?

Patroonherkenningsreceptoren (PRR), waaronder Toll-like-receptoren. TLR4 herkent samen met zijn coreceptor MD-2 bacterieel lipopolysacharide (LPS).

Hoe veroorzaakt presynaptische Ca2+-instroom snelle neurotransmitterafgifte?

Een aankomende actiepotentiaal opent spanningsafhankelijke Ca2+-kanalen. Binding van Ca2+ aan sensoren zoals synaptotagmine bevordert SNARE-gemedieerde versmelting van synaptische blaasjes met het presynaptische membraan.

Hoe helpen perforine en granzymen cytotoxische T-cellen en NK-cellen hun doelcellen te doden?

Perforine maakt aflevering van granzymen in het cytosol van de doelcel mogelijk. Deze proteasen splitsen intracellulaire doelwitten en activeren celdoodroutes, wat apoptose helpt opwekken.

Welk enzym beëindigt snel de acetylcholinesignalering bij de neuromusculaire overgang?

Acetylcholinesterase (AChE), dat acetylcholine hydrolyseert tot choline en acetaat.

Hoe verschillen aangeboren en adaptieve immuniteit in snelheid, herkenning en geheugen?

Aangeboren afweer werkt snel via overgeërfde patroonherkenning; eerdere blootstelling kan deze afweer veranderen door getrainde immuniteit. Een primaire adaptieve reactie duurt doorgaans dagen, gebruikt klonaal diverse antigeenspecifieke B- en T-celreceptoren en kan langdurig geheugen vormen.

Wat is het membraanaanvalscomplex (MAC) van complement en hoe beschadigt het doelcellen?

C5b, C6, C7, C8 en gepolymeriseerd C9 vormen een porie in het membraan. Deze verstoort de membraanintegriteit en kan gevoelige doelcellen lyseren; niet elke soort microbe wordt gedood.

Welke cellen vormen de belangrijkste fysieke bloed-hersenbarrière?

Endotheelcellen van de kleine hersenbloedvaten, verbonden door tight junctions. Gering vesiculair transport en selectieve transporters regelen eveneens de doorgang; pericyten en eindvoetjes van astrocyten helpen de barrière te onderhouden.

Hoe versnelt myeline de geleiding van actiepotentialen?

Myeline verhoogt de membraanweerstand en verlaagt de capaciteit langs internodiën, waardoor minder stroom verloren gaat. Stroom verspreidt zich snel tussen de knopen van Ranvier, waar actiepotentialen opnieuw ontstaan: saltatoire geleiding.

Welke hersenzenuw levert belangrijke parasympathische input aan borstorganen en veel buikorganen?

De nervus vagus (hersenzenuw X), onder meer aan organen uit de voordarm en middendarm. Het distale colon en de bekkenorganen krijgen hun parasympathische input vooral via de bekkeningewandszenuwen uit S2–S4.

Wat is de belangrijkste exciterende neurotransmitter in het zoogdier-CZS en wat zijn de drie grote ionotrope receptorfamilies ervan?

Glutamaat; AMPA-, NMDA- en kaïnaatreceptoren.

Hoe verschillen MHC I en MHC II gewoonlijk in expressie en peptidepresentatie?

MHC I op de meeste kernhoudende cellen presenteert vooral cytosolische peptiden aan CD8+-T-cellen. MHC II op professionele antigeenpresenterende cellen presenteert vooral vesiculaire peptiden aan CD4+-T-cellen. Dit zijn de gebruikelijke routes; kruispresentatie is een uitzondering.

Hoe vergroten V(D)J-recombinatie en junctionele diversiteit de verscheidenheid aan antigeenreceptoren?

RAG1/RAG2 starten de herschikking van V-, D- en J-gensegmenten, of V en J waar geen D-segment wordt gebruikt. Bewerking en verbinding van DNA-uiteinden voegen variatie toe; TdT kan nucleotiden zonder matrijs invoegen. Verschillende ketencombinaties vergroten de diversiteit verder.

Hoe remmen GABA-A-receptoren doorgaans rijpe hersenneuronen?

GABA activeert anionkanalen die vooral Cl− en ook HCO3− geleiden. Hun geleiding kan remmen door hyperpolarisatie of shunting; de spanningsverandering hangt af van ionengradiënten, zodat GABA-A-activering niet altijd hyperpolariseert.

Waarom kan een neuron tijdens de absolute refractaire periode geen nieuwe actiepotentiaal afvuren?

Te veel spanningsafhankelijke Na+-kanalen blijven geïnactiveerd en kunnen niet direct opnieuw openen. Herstel hangt af van tijd en repolarisatie; één exacte rustspanning hoeft niet te worden bereikt.

Hoe verschillen temporele en ruimtelijke sommatie van postsynaptische potentialen?

Temporele sommatie combineert reacties op snel opeenvolgende inputs bij één synaps. Ruimtelijke sommatie combineert overlappende reacties van verschillende synapsen. Integratie in dendrieten en soma beïnvloedt of het axoninitiaalsegment de vuurdrempel bereikt.

Immunologie en neurale signaaloverdracht: geselecteerde mechanismen

32 herhalingskaarten over immuunherkenning, antistoffen, T-celreacties, neuronale prikkelbaarheid en synaptische signaaloverdracht, met enkele klinische verbanden. Basiskennis van celbiologie en fysiologie wordt verondersteld; dit is een gerichte herhaling, geen volledige gevorderde cursus immunologie of neurowetenschappen.

Level: advanced
Languages: nl → nl
Cards: 32
Markdown: Immunologie en neurale signaaloverdracht: geselecteerde mechanismen (.md)

Flashcards (32)

#	Front (Term / Question)	Back (Definition / Answer)
1	Welke antistof overheerst in slijmvliessecreties als secretoir dimeer?	IgA. Secretoir IgA bevat doorgaans twee IgA-eenheden, een J-keten en een secretoire component, en ondersteunt de afweer aan slijmvliesoppervlakken.
2	Wat is langetermijnpotentiëring (LTP) en waarom wordt zij onderzocht bij leren en geheugen?	Een blijvende toename van synaptische sterkte na bepaalde activiteitspatronen, experimenteel vaak opgewekt door hoogfrequente stimulatie. Het is een belangrijk model voor geheugengerelateerde synaptische plasticiteit, geen volledige verklaring van al het leren of geheugen.
3	Welke kanaalveranderingen veroorzaken repolarisatie na de stijgende fase van een typische neuronale actiepotentiaal?	Spanningsafhankelijke Na+-kanalen inactiveren, waardoor de instroom van Na+ afneemt. Vertraagde opening van spanningsafhankelijke K+-kanalen vergroot de uitstroom van K+, zodat de membraanpotentiaal weer negatiever wordt.
4	Waarom is de rustmembraanpotentiaal van een typisch zoogdierneuron negatief?	Een waarde rond −70 mV komt vaak voor, maar verschilt per neuron. Hoge intracellulaire K+-concentratie en relatief hoge K+-permeabiliteit laten een netto-uitstroom van K+ toe die de spanning naar zijn negatieve evenwichtspotentiaal trekt. De Na+/K+-pomp onderhoudt de onderliggende ionengradiënten.
5	Welk neuronverlies veroorzaakt het kenmerkende striatale dopaminetekort bij de ziekte van Parkinson?	Verlies van dopamineproducerende neuronen in de pars compacta van de substantia nigra. Dit verstoort de nigrostriatale signalering en draagt bij aan motorische symptomen; Parkinson treft ook andere neurale systemen.
6	Wat vormt superoxide tijdens de respiratoire burst van geactiveerde fagocyten?	Het NADPH-oxidasecomplex van fagocyten, met NOX2 als centrale component, draagt elektronen over van NADPH op moleculaire zuurstof. Superoxide en daaruit gevormde reactieve zuurstofsoorten helpen opgenomen microben te vernietigen.
7	Welke antistof komt het meest voor in serum, passeert de placenta en kan pathogenen opsoniseren?	IgG. Maternaal IgG biedt de baby passieve bescherming; een IgG-laag kan opname van pathogenen door fagocyten bevorderen.
8	Wat is de basisstructuur van een conventionele IgG-antistof?	Twee identieke zware en twee identieke lichte ketens, verbonden door disulfidebruggen, vormen een Y-vormig molecuul. De twee Fab-armen binden antigeen; het Fc-deel wisselwerkt met immuuneffectormoleculen en -cellen.
9	Waar vinden positieve en negatieve selectie van T-cellen plaats, en wat bereikt negatieve selectie?	In de thymus: positieve selectie vindt vooral plaats in de cortex, negatieve selectie in cortex en medulla. Verwijdering van sterk zelfreactieve thymocyten draagt bij aan centrale tolerantie; zij garandeert geen afwezigheid van auto-immuniteit.
10	Wat veroorzaakt de stijgende fase van een typische snelle neuronale actiepotentiaal?	Depolarisatie opent spanningsafhankelijke Na+-kanalen. Na+ stroomt langs zijn elektrochemische gradiënt naar binnen, veroorzaakt verdere depolarisatie en opent door positieve terugkoppeling meer kanalen.
11	Welke antistof wordt vroeg in een primaire antistofreactie meestal uitgescheiden als pentameer met een J-keten?	IgM. Het uitgescheiden pentameer bevat vijf antistofeenheden en een J-keten; membraangebonden IgM op B-cellen is monomeer.
12	Welke voorwaarden maken bij fysiologische Mg2+-concentraties een ionenstroom door conventionele NMDA-receptoren mogelijk?	Glutamaat en een coagonist, glycine of D-serine, moeten binden. Depolarisatie heft de spanningsafhankelijke Mg2+-blokkade van het kanaal op, waardoor kationenstroom mogelijk wordt, inclusief Ca2+-instroom.
13	Welke cellen vormen myeline in het CZS en PZS, en hoeveel internodiën kan elke cel vormen?	Oligodendrocyten in het CZS kunnen meerdere internodiën aan verschillende axonen vormen. Elke myeliniserende Schwann-cel in het PZS vormt één internodium aan één axon.
14	Hoe ondersteunen Th1- en Th2-cytokinen verschillende immuunreacties?	IFN-γ van Th1 ondersteunt macrofaagactivatie en afweer tegen intracellulaire pathogenen. De Th2-cytokinen IL-4, IL-5 en IL-13 ondersteunen wormafweer, eosinofielen en allergische reacties. Hulp aan antistofreacties is niet exclusief voor Th2; folliculaire T-helpercellen spelen een belangrijke rol.
15	Hoe draagt IgE bij aan afweer tegen wormen en directe allergische reacties?	IgE bindt aan hoogaffiene FcεRI-receptoren op mestcellen en basofielen. Antigeengemedieerde kruisverbinding van receptorgebonden IgE kan deze cellen activeren en mediatoren vrijmaken die betrokken zijn bij parasietenafweer en type-I-overgevoeligheid.
16	Welke eiwitten vormen de kern van het neuronale SNARE-complex voor synaptische blaasjesfusie?	Synaptobrevine (VAMP) op het blaasje, en syntaxine-1 en SNAP-25 op het presynaptische membraan. Andere eiwitten regelen het aanmeren, het gereedmaken voor fusie en de door Ca2+ veroorzaakte fusie.
17	Wat is de directe moleculaire werking van selectieve serotonineheropnameremmers (SSRI’s)?	Ze remmen de serotoninetransporter SERT, verminderen serotonineheropname in presynaptische uiteinden en vergroten de extracellulaire beschikbaarheid van serotonine. Deze transporterwerking alleen verklaart hun klinische effecten niet volledig.
18	Welke aangeboren immuunreceptoren herkennen pathogeengeassocieerde moleculaire patronen zoals LPS?	Patroonherkenningsreceptoren (PRR), waaronder Toll-like-receptoren. TLR4 herkent samen met zijn coreceptor MD-2 bacterieel lipopolysacharide (LPS).
19	Hoe veroorzaakt presynaptische Ca2+-instroom snelle neurotransmitterafgifte?	Een aankomende actiepotentiaal opent spanningsafhankelijke Ca2+-kanalen. Binding van Ca2+ aan sensoren zoals synaptotagmine bevordert SNARE-gemedieerde versmelting van synaptische blaasjes met het presynaptische membraan.
20	Hoe helpen perforine en granzymen cytotoxische T-cellen en NK-cellen hun doelcellen te doden?	Perforine maakt aflevering van granzymen in het cytosol van de doelcel mogelijk. Deze proteasen splitsen intracellulaire doelwitten en activeren celdoodroutes, wat apoptose helpt opwekken.
21	Welk enzym beëindigt snel de acetylcholinesignalering bij de neuromusculaire overgang?	Acetylcholinesterase (AChE), dat acetylcholine hydrolyseert tot choline en acetaat.
22	Hoe verschillen aangeboren en adaptieve immuniteit in snelheid, herkenning en geheugen?	Aangeboren afweer werkt snel via overgeërfde patroonherkenning; eerdere blootstelling kan deze afweer veranderen door getrainde immuniteit. Een primaire adaptieve reactie duurt doorgaans dagen, gebruikt klonaal diverse antigeenspecifieke B- en T-celreceptoren en kan langdurig geheugen vormen.
23	Wat is het membraanaanvalscomplex (MAC) van complement en hoe beschadigt het doelcellen?	C5b, C6, C7, C8 en gepolymeriseerd C9 vormen een porie in het membraan. Deze verstoort de membraanintegriteit en kan gevoelige doelcellen lyseren; niet elke soort microbe wordt gedood.
24	Welke cellen vormen de belangrijkste fysieke bloed-hersenbarrière?	Endotheelcellen van de kleine hersenbloedvaten, verbonden door tight junctions. Gering vesiculair transport en selectieve transporters regelen eveneens de doorgang; pericyten en eindvoetjes van astrocyten helpen de barrière te onderhouden.
25	Hoe versnelt myeline de geleiding van actiepotentialen?	Myeline verhoogt de membraanweerstand en verlaagt de capaciteit langs internodiën, waardoor minder stroom verloren gaat. Stroom verspreidt zich snel tussen de knopen van Ranvier, waar actiepotentialen opnieuw ontstaan: saltatoire geleiding.
26	Welke hersenzenuw levert belangrijke parasympathische input aan borstorganen en veel buikorganen?	De nervus vagus (hersenzenuw X), onder meer aan organen uit de voordarm en middendarm. Het distale colon en de bekkenorganen krijgen hun parasympathische input vooral via de bekkeningewandszenuwen uit S2–S4.
27	Wat is de belangrijkste exciterende neurotransmitter in het zoogdier-CZS en wat zijn de drie grote ionotrope receptorfamilies ervan?	Glutamaat; AMPA-, NMDA- en kaïnaatreceptoren.
28	Hoe verschillen MHC I en MHC II gewoonlijk in expressie en peptidepresentatie?	MHC I op de meeste kernhoudende cellen presenteert vooral cytosolische peptiden aan CD8+-T-cellen. MHC II op professionele antigeenpresenterende cellen presenteert vooral vesiculaire peptiden aan CD4+-T-cellen. Dit zijn de gebruikelijke routes; kruispresentatie is een uitzondering.
29	Hoe vergroten V(D)J-recombinatie en junctionele diversiteit de verscheidenheid aan antigeenreceptoren?	RAG1/RAG2 starten de herschikking van V-, D- en J-gensegmenten, of V en J waar geen D-segment wordt gebruikt. Bewerking en verbinding van DNA-uiteinden voegen variatie toe; TdT kan nucleotiden zonder matrijs invoegen. Verschillende ketencombinaties vergroten de diversiteit verder.
30	Hoe remmen GABA-A-receptoren doorgaans rijpe hersenneuronen?	GABA activeert anionkanalen die vooral Cl− en ook HCO3− geleiden. Hun geleiding kan remmen door hyperpolarisatie of shunting; de spanningsverandering hangt af van ionengradiënten, zodat GABA-A-activering niet altijd hyperpolariseert.
31	Waarom kan een neuron tijdens de absolute refractaire periode geen nieuwe actiepotentiaal afvuren?	Te veel spanningsafhankelijke Na+-kanalen blijven geïnactiveerd en kunnen niet direct opnieuw openen. Herstel hangt af van tijd en repolarisatie; één exacte rustspanning hoeft niet te worden bereikt.
32	Hoe verschillen temporele en ruimtelijke sommatie van postsynaptische potentialen?	Temporele sommatie combineert reacties op snel opeenvolgende inputs bij één synaps. Ruimtelijke sommatie combineert overlappende reacties van verschillende synapsen. Integratie in dendrieten en soma beïnvloedt of het axoninitiaalsegment de vuurdrempel bereikt.