Từ vựng Cốt lõi Tần suất Cao, Định luật Zipf & Từ vựng Sinh tồn CEFR A1–A2

32 thẻ ôn tập về phân bố tần suất từ trong ngữ liệu, định luật Zipf, ngưỡng độ phủ từ vựng, họ từ so với từ gốc (lemma) và thiết kế vốn từ sinh tồn CEFR A1–A2.

Level
basic
Languages
vi → vi
Cards
32
Markdown
Từ vựng Cốt lõi Tần suất Cao, Định luật Zipf & Từ vựng Sinh tồn CEFR A1–A2 (.md)

Flashcards (32)

#Front (Term / Question)Back (Definition / Answer)ExampleMultiple-Choice Options
1Từ chức năng (từ ngữ pháp) khác với từ thực (từ từ vựng) như thế nào về tần suất và tính đóng mở của từ loại?Từ chức năng (mạo từ, giới từ, đại từ, trợ động từ) tạo thành một lớp từ nhỏ, đóng và chiếm đỉnh đường cong tần suất Zipf, trong khi từ thực (danh từ, động từ chính, tính từ, trạng từ) tạo thành lớp từ lớn, mở và mang nghĩa biểu vật.
2Danh sách Từ vựng Phổ thông (GSL, 1953) của Michael West là gì, và Danh sách Từ vựng Phổ thông Mới (NGSL, 2013) đã cập nhật nó ra sao?GSL của West tổng hợp khoảng 2.000 từ mục tiếng Anh hữu dụng cao từ các ngữ liệu in ấn thời kỳ đầu; còn NGSL của Browne, Culligan và Phillips đã cập nhật độ phủ cốt lõi bằng tiểu ngữ liệu hiện đại gồm 273 triệu từ thuộc Kho ngữ liệu Tiếng Anh Cambridge.
3Tại sao việc học cùng lúc các nhóm từ có quan hệ ngữ nghĩa chặt chẽ (ví dụ mười từ đồng nghĩa hoặc cặp từ trái nghĩa) lại có thể cản trở quá trình tiếp thu từ vựng ban đầu?Các nghiên cứu về giao thoa từ vựng (Nation; Tinkham) chỉ ra rằng việc giới thiệu đồng thời các từ cùng từ loại và thuộc cùng một trường nghĩa hẹp sẽ gây liên tưởng chéo và nhầm lẫn giữa hình thức với ý nghĩa.
4Tại sao vốn từ vựng tiếp nhận của người học hầu như luôn lớn hơn vốn từ vựng sản sinh?Việc hiểu có thể thành công nhờ các gợi ý chính tả hoặc âm vị một phần cộng với ngữ cảnh, trong khi việc sản sinh đòi hỏi truy xuất toàn bộ hình thức từ, cú pháp hình thái chính xác và cách kết hợp từ chuẩn xác.
5Ba trụ cột chính của việc hiểu biết một từ trong khung lý thuyết từ vựng của Paul Nation là gì?Hình thức (phát âm nói, chính tả viết và các bộ phận cấu tạo từ), Ý nghĩa (liên kết hình thức-ý nghĩa, khái niệm/sở chỉ và liên tưởng), và Cách dùng (chức năng ngữ pháp, kết hợp từ và giới hạn ngữ vực).
6Các cụm từ vựng theo chủ đề hoặc tình huống (thematic clusters) giúp tránh hiện tượng giao thoa do các nhóm ngữ nghĩa đẳng lập hẹp gây ra như thế nào?Cụm từ theo chủ đề nhóm các từ thuộc nhiều từ loại khác nhau thường cùng xuất hiện tự nhiên trong một tình huống thực tế (như vé, tàu hỏa, khởi hành, sân ga, sớm), hỗ trợ ngữ cảnh trí nhớ tình tiết mà không gây rối loạn kết nối hình thức-ý nghĩa.
7Tại sao định luật Zipf lại tạo ra quy luật hiệu suất giảm dần rõ rệt khi người học chuyển từ từ vựng tần suất cao sang từ vựng tần suất thấp?Vì tần suất từ giảm theo hàm lũy thừa: 1.000–2.000 họ từ đầu tiên bao phủ khoảng 80%–90% tổng số từ trong văn bản, trong khi mỗi dải 1.000 từ tiếp theo chỉ làm tăng độ phủ thêm vài điểm phần trăm.
8Giả thuyết Tải lượng Tham gia (Involvement Load Hypothesis) của Laufer & Hulstijn (2001) trong tiếp thu từ vựng ngẫu nhiên đề xuất điều gì?Giả thuyết này cho rằng khả năng lưu giữ các từ mới bắt gặp khi đọc hoặc nghe phụ thuộc vào tổng tải lượng động cơ và nhận thức của ba yếu tố: Nhu cầu (Need), Tìm kiếm (Search) và Đánh giá (Evaluation).
9Theo Tài liệu Bổ sung CEFR của Hội đồng Châu Âu, người học ở Cấp độ A1 (Mở đầu) có thể làm được những gì?Hiểu và sử dụng các cách diễn đạt quen thuộc hằng ngày cùng những cụm từ rất cơ bản nhằm đáp ứng nhu cầu cụ thể, tự giới thiệu bản thân và người khác, cũng như tương tác đơn giản khi người đối thoại nói chậm và rõ ràng.
10Theo Nation và Laufer, hai ngưỡng độ phủ từ vựng nào thường được trích dẫn cho khả năng đọc hiểu?Biết khoảng 95% số từ trong văn bản cho phép hiểu cơ bản với sự hỗ trợ của từ điển hoặc ngữ cảnh (1 từ mới trong 20 từ), trong khi độ phủ ~98% cho phép đọc hiểu trôi chảy không cần trợ giúp (1 từ mới trong 50 từ).
11Độ phủ từ vựng trong hội thoại nói hằng ngày so với văn bản viết học thuật hoặc văn chương khác nhau như thế nào?Diễn ngôn nói hằng ngày dựa nhiều hơn hẳn vào 1.000–2.000 từ tần suất cao nhất, các tiểu từ diễn ngôn và đại từ, trong khi văn bản viết đòi hỏi vốn từ lớn hơn nhiều mới đạt được độ phủ 95%–98%.
12Động từ nhẹ (động từ hư hóa nghĩa) trong từ vựng cốt lõi A1–A2 là gì, và tại sao chúng gây khó khăn cho người học?Động từ nhẹ là những động từ có tần suất cực cao (như make, take, have, do, give trong tiếng Anh) mà ý nghĩa chủ yếu phụ thuộc vào cụm danh từ đi kèm (như take a shower so với make a mistake), và cách kết hợp này hiếm khi dịch từng từ sang ngôn ngữ khác được.
13Quy mô từ vựng tính theo họ từ hoặc lemma thường gắn với cấp độ CEFR A1 và A2 là khoảng bao nhiêu?Khoảng 500–800 lemma hoặc họ từ tần suất cao cho cấp độ A1 và khoảng 1.000–1.500 cho cấp độ A2, dù con số cụ thể thay đổi tùy theo độ phong phú hình thái học và từ đồng nguyên.
14Tại sao thẻ ghi nhớ từ vựng A1–A2 nên ghép từ đích với một cụm từ hoặc câu ví dụ ngắn gọn, cụ thể?Việc dịch đối chiếu từng từ rời rạc sẽ làm ẩn đi cấu trúc tham tố, giới từ đi kèm và ngữ vực, trong khi một cụm từ ngữ cảnh ngắn giúp neo giữ nghĩa cụ thể và kết hợp ngữ pháp chuẩn xác.
15Tại sao danh sách tần suất ngữ liệu phải tính trọng số độ phân tán (dispersion) giữa các văn bản thay vì chỉ dựa vào tần suất thô?Một thuật ngữ chuyên ngành có thể có tần suất thô cao vì lặp lại dày đặc trong một vài tài liệu; các thước đo độ phân tán (như chỉ số $D$ của Juilland hoặc phạm vi xuất hiện qua các tiểu ngữ liệu) giúp xác minh từ đó phân bố đều trên nhiều thể loại.
16Danh sách từ vựng cơ bản của Morris Swadesh là gì, và mục đích của nó khác với danh sách từ vựng sinh tồn CEFR A1 như thế nào?Danh sách Swadesh (100 hoặc 200 mục) chọn các khái niệm phổ quát, trung lập về văn hóa (bộ phận cơ thể, quan hệ họ hàng, tự nhiên cơ bản) để đo lường quan hệ họ hàng lịch sử giữa các ngôn ngữ, còn danh sách CEFR A1 hướng tới nhu cầu giao tiếp và giao dịch hiện đại.
17Tỷ lệ loại từ trên tổng từ (TTR) được định nghĩa như thế nào, và tại sao nó lại phụ thuộc vào độ dài văn bản?TTR là số loại từ riêng biệt chia cho tổng số từ xuất hiện ($V/N$). Vì các từ chức năng phổ biến lặp lại liên tục trong khi từ mới xuất hiện chậm dần khi văn bản dài ra, chỉ số TTR thô sẽ giảm ở các văn bản dài hơn.
18Kiến thức từ vựng tiếp nhận (thụ động) khác với kiến thức từ vựng sản sinh (chủ động) như thế nào?Kiến thức tiếp nhận giúp nhận diện hình thức từ và truy xuất ý nghĩa khi nghe hoặc đọc; kiến thức sản sinh giúp truy xuất và tạo ra chính xác dạng nói hoặc viết cùng ngữ pháp phù hợp để diễn đạt ý nghĩa.
19Phương pháp Từ khóa (Keyword Method) của Atkinson (1975) để mã hóa từ vựng là gì, và nó gồm hai giai đoạn nào?Đây là kỹ thuật ghi nhớ trong đó người học trước tiên liên kết âm thanh của từ ngoại ngữ với một từ khóa có âm gần giống trong tiếng mẹ đẻ, sau đó tạo ra một hình ảnh tâm trí tương tác nối từ khóa đó với nghĩa của từ đích.
20Đơn vị flemma trong nghiên cứu từ vựng ngôn ngữ thứ hai là gì, và khi nào nó được ưu tiên hơn lemma nghiêm ngặt?Flemma nhóm một từ cơ sở và các dạng biến tố của nó qua các từ loại khác nhau (ví dụ cách dùng danh từ và động từ của từ walk) mà không thêm các từ phái sinh phức tạp, phản ánh sát hơn kiến thức hình thái của người mới học.
21Tại sao việc truy xuất hai chiều (Ngôn ngữ đích sang Tiếng mẹ đẻ và Tiếng mẹ đẻ sang Ngôn ngữ đích) lại thiết yếu khi luyện tập từ vựng cốt lõi A1–A2?Luyện tập đọc/nghe hiểu (Ngôn ngữ đích sang Tiếng mẹ đẻ) chủ yếu củng cố khả năng nhận diện tiếp nhận, trong khi luyện tập sản sinh (Tiếng mẹ đẻ sang Ngôn ngữ đích hoặc điền khuyết sang Ngôn ngữ đích) là cần thiết để xây dựng khả năng gợi nhớ chủ động về âm vị và chính tả.
22Chuỗi ngôn từ công thức (cụm từ vựng cố định / lexical chunks) trong việc học ngôn ngữ sinh tồn A1–A2 là gì?Đó là các tổ hợp đa từ được truy xuất từ trí nhớ như một khối đúc sẵn duy nhất—chẳng hạn lời chào, lời yêu cầu lịch sự và khung diễn ngôn—cho phép người mới học giao tiếp trôi chảy trước khi làm chủ toàn bộ cú pháp sản sinh.
23Trong ngôn ngữ học khối liệu, sự khác biệt giữa đơn vị từ xuất hiện (token) và loại từ (type) là gì?Token là tổng số lần các từ xuất hiện thực tế trong văn bản, trong khi type là số lượng các dạng từ riêng biệt bất kể mỗi dạng lặp lại bao nhiêu lần.
24Thông thường cần khoảng bao nhiêu lần bắt gặp có giãn cách trong ngữ cảnh đọc để tiếp thu ngẫu nhiên và bền vững một từ mới?Các nghiên cứu ngữ liệu và đọc hiểu (như của Pellicer-Sánchez, Webb và Nation) nhìn chung cho thấy cần từ 8 đến hơn 12 lần bắt gặp có ý nghĩa trong các ngữ cảnh đa dạng để xây dựng kiến thức tiếp nhận ổn định và kiến thức sản sinh một phần.
25Định luật Heaps (hay định luật Herdan) mô tả điều gì về sự gia tăng vốn từ trong kho ngữ liệu?Định luật này mô hình hóa cách số lượng loại từ riêng biệt $V(N)$ tăng dưới tuyến tính theo quy mô ngữ liệu $N$ dựa trên công thức $V(N) = K N^\beta$ (thường $0.4 < \beta < 0.6$).
26Trong thống kê từ vựng, từ gốc từ điển (lemma) khác với họ từ (word family) theo khung của Bauer và Nation như thế nào?Một lemma chỉ nhóm từ mục với các dạng biến tố trong cùng một từ loại (như walk, walks, walked), còn họ từ bao gồm cả các dạng phái sinh dễ nhận biết qua các từ loại khác nhau (như walker, walkable).
27Hiện tượng đa nghĩa (polysemy) là gì, và tại sao những từ có tần suất cao nhất trong một ngôn ngữ thường lại có nhiều nghĩa nhất?Đa nghĩa là hiện tượng một từ có nhiều nghĩa liên quan với nhau. Các động từ và giới từ tần suất cao trải qua quá trình mở rộng nghĩa và ngữ pháp hóa theo thời gian, tích lũy nhiều nghĩa đen và nghĩa thành ngữ.
28Kết hợp từ (collocation) là gì, và nó khác với tổ hợp từ tự do hay thành ngữ mờ nghĩa (idiom) như thế nào?Kết hợp từ là sự đồng xuất hiện của các từ được ưa chuộng về mặt thống kê (ví dụ tiếng Anh dùng heavy rain chứ không dùng strong rain) mà ý nghĩa nhìn chung vẫn minh bạch, khác với thành ngữ mờ nghĩa vốn không thể suy đoán nghĩa từ các từ thành tố.
29Từ đồng nguyên thật (true cognates) khác với bạn giả (false friends / từ đồng âm dị nghĩa liên ngôn ngữ) như thế nào trong việc học ngoại ngữ?Từ đồng nguyên thật có chung nguồn gốc lịch sử và ý nghĩa tương đồng giữa hai ngôn ngữ nên giúp tăng nhanh vốn từ tiếp nhận, trong khi bạn giả có hình thức hoặc âm thanh giống nhau nhưng nghĩa đã rẽ nhánh (như embarazada trong tiếng Tây Ban Nha nghĩa là mang thai chứ không phải bối rối).
30Bốn lĩnh vực (miền) sử dụng ngôn ngữ cốt lõi được CEFR quy định để tổ chức từ vựng theo tình huống là gì?Lĩnh vực cá nhân (personal), lĩnh vực công cộng (public), lĩnh vực nghề nghiệp (occupational) và lĩnh vực giáo dục (educational).
31Cấp độ CEFR A2 (Sơ cấp) mở rộng năng lực giao tiếp vượt qua Cấp độ A1 như thế nào?Người dùng cấp độ A2 có thể hiểu các câu và cách diễn đạt thường dùng trong những lĩnh vực liên quan trực tiếp (gia đình, mua sắm, địa lý địa phương, việc làm) và xử lý các giao tiếp xã hội hoặc giao dịch thường nhật về chủ đề quen thuộc.
32Định luật Zipf phát biểu điều gì về tần suất từ và thứ hạng trong các kho ngữ liệu ngôn ngữ tự nhiên?Tần suất xuất hiện của một từ tỷ lệ nghịch xấp xỉ với thứ hạng tần suất của nó ($f(r) \propto 1/r^s$, với $s \approx 1$), do đó một nhóm nhỏ các từ xếp hạng đầu chiếm phần lớn tổng số từ (token) trong mọi văn bản.