Wanneer is een werkgever op grond van artikel 7:658 BW aansprakelijk voor schade die een werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt en hoe werkt de bewijslastverdeling?

De werkgever heeft een strenge zorgplicht voor de veiligheid van de werkplek, werktuigen en het geven van instructies (art. 7:658 lid 1 BW). De werknemer hoeft uitsluitend te stellen en zo nodig te bewijzen dat hij schade heeft geleden in de uitoefening van zijn werkzaamheden; daarna is de werkgever aansprakelijk, tenzij de werkgever bewijst dat hij zijn zorgplicht is nagekomen of dat de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer (art. 7:658 lid 2 BW).

Wat is het onderscheid tussen persoonlijke rechten (vorderingsrechten) en zakelijke rechten (zoals eigendom, hypotheek, pandrecht en erfdienstbaarheid) in het goederenrecht?

Persoonlijke rechten werken uitsluitend relatief tegenover een specifieke schuldenaar, terwijl zakelijke (goederenrechtelijke) rechten een absoluut karakter hebben (tegenover eenieder te handhaven), zaaksgevolg (droit de suite: het recht volgt het goed ongeacht in wiens handen het zich bevindt), prioriteit (oudere zakelijke rechten gaan vóór jongere) en separatisme in faillissement kennen binnen een gesloten stelsel.

Wanneer wordt iemand aangemerkt als verdachte volgens artikel 27 lid 1 Sv en welk bewijsminimum geldt in het Nederlandse strafprocesrecht (art. 341 en 342 Sv)?

Als verdachte wordt vóór de aanvang van de vervolging aangemerkt degene te wiens aanzien uit feiten of omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit voortvloeit (art. 27 lid 1 Sv). Volgens de bewijsminimumregels kan het bewijs dat de verdachte het tenlastegelegde feit heeft begaan niet uitsluitend worden aangenomen op de verklaring van één getuige (unus testis nullus testis, art. 342 lid 2 Sv) of uitsluitend op de verklaring van de verdachte zelf (art. 341 lid 4 Sv), behoudens een proces-verbaal van een opsporingsambtenaar (art. 344 lid 2 Sv).

Hoe verloopt de reguliere rechtsgang van bezwaar en beroep onder de Awb en welke termijn en heroverwegingsplicht gelden hierbij?

Voordat beroep bij de bestuursrechter (rechtbank) kan worden ingesteld, moet een belanghebbende eerst binnen zes weken na bekendmaking van het primaire besluit een bezwaarschrift indienen bij het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen (art. 6:7 en 7:1 Awb); op grond van artikel 7:11 Awb vindt in bezwaar een volledige heroverweging van het primaire besluit plaats op zowel rechtmatigheid als doelmatigheid (ex nunc), met inachtneming van het verbod van reformatio in peius.

Wat is het onderscheid tussen relatieve en absolute competentie in het burgerlijk procesrecht en welke zaken behandelt de kantonrechter ongeacht het geldelijke belang (art. 93 Rv)?

Absolute competentie bepaalt welk type gerecht (rechtbank, gerechtshof of Hoge Raad, en binnen de rechtbank de sector kanton of civiele kamer) kennisneemt van het geschil; relatieve competentie bepaalt in welk geografisch arrondissement geprocedeerd moet worden (hoofdregel art. 99 Rv: de woonplaats van de gedaagde). Volgens artikel 93 Rv behandelt de kantonrechter vorderingen tot ten hoogste € 25.000 (aardvordering/waardegrens) én, ongeacht het bedrag van de vordering, alle zaken betreffende een arbeidsovereenkomst, een cao, een agentuurovereenkomst, een huurovereenkomst of een consumentenkoop/-kredietovereenkomst.

Wat zijn de vier cumulatieve elementen van het besluitbegrip in artikel 1:3 lid 1 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en wat is het verschil tussen een beschikking en een algemeen verbindend voorschrift (avv)?

Een besluit is een 1) schriftelijke beslissing, 2) van een bestuursorgaan (a-orgaan of b-orgaan ex art. 1:1 lid 1 Awb), 3) inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling (gericht op rechtsgevolg krachtens een publiekrechtelijke bevoegdheid). Een beschikking (art. 1:3 lid 2 Awb) is een besluit dat niet van algemene strekking is (gericht op een concreet individu of object, waartegen bezwaar en beroep openstaat), terwijl een avv algemene en abstracte rechtsnormen bevat waartegen op grond van artikel 8:3 lid 1 Awb geen direct beroep bij de bestuursrechter openstaat (wel exceptieve toetsing).

Wat is het verschil tussen de herstelsancties last onder bestuursdwang (art. 5:21 Awb) en last onder dwangsom (art. 5:31d Awb) enerzijds en de bestraffende sanctie bestuurlijke boete (art. 5:40 Awb) anderzijds?

Een herstelsanctie (last onder bestuursdwang of last onder dwangsom) strekt tot het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken of beëindigen van een overtreding en het voorkomen van herhaling na een begunstigingstermijn (waarbij de beginselplicht tot handhaving geldt); een bestuurlijke boete is een punitieve (bestraffende) sanctie die onvoorwaardelijk een geldsom oplegt om leed toe te voegen, waarop de strafrechtelijke waarborgen van artikel 6 EVRM (onschuldpresumptie, zwijgrecht/cautie ex art. 5:10a Awb en ne bis in idem ex art. 5:43 Awb) van toepassing zijn.

Onder welke voorwaarden kan een arbeidsovereenkomst op staande voet worden opgezegd wegens een dringende reden (art. 7:677 en 7:678 BW)?

Voor een rechtsgeldig ontslag op staande voet is vereist dat: 1) er sprake is van een objectief en subjectief dringende reden (zodanige daden, eigenschappen of gedragingen dat van de werkgever redelijkerwijs niet kan worden gevergd de arbeidsovereenkomst te laten voortduren), 2) de opzegging onverwijld plaatsvindt, en 3) de dringende reden onverwijld aan de wederpartij wordt medegedeeld.

Wanneer is er sprake van een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van een verbintenis (wanprestatie, art. 6:74 BW) en wanneer is voor verzuim géén ingebrekestelling vereist?

Iedere tekortkoming in de nakoming van een verbintenis verplicht de schuldenaar de schade te vergoeden, tenzij de tekortkoming hem niet kan worden toegerekend (overmacht, art. 6:75 BW). Wanneer nakoming niet blijvend onmogelijk is, treedt aansprakelijkheid of ontbinding pas in bij verzuim na een schriftelijke ingebrekestelling met redelijke termijn (art. 6:82 BW), tenzij een fatale termijn is verstreken, de verbintenis voortvloeit uit onrechtmatige daad/schadevergoeding of de schuldenaar zelf meedeelt niet te zullen nakomen (art. 6:83 BW).

Welke deelnemingsvormen onderscheidt artikel 47 en 48 van het Wetboek van Strafrecht en welke criteria gelden voor medeplegen versus medeplichtigheid?

Artikel 47 Sr noemt plegen, doen plegen, medeplegen en uitlokking (daderschap met volledig strafmaximum); artikel 48 Sr regelt medeplichtigheid (opzettelijk behulpzaam zijn bij of gelegenheid/middelen/inlichtingen verschaffen tot het misdrijf, waarbij het strafmaximum van de hoofd-vrijheidsstraf met een derde wordt verminderd). Voor medeplegen is een nauwe en bewuste samenwerking vereist met een intellectuele en/of materiële bijdrage van voldoende gewicht.

Welke drie sancties verbindt artikel 359a van het Wetboek van Strafvordering aan onrechtmatig verkregen bewijs en vormverzuimen in het voorbereidend onderzoek?

Afhankelijk van het belang dat het geschonden voorschrift dient, de ernst van het verzuim en het veroorzaakte nadeel kan de rechter overgaan tot: 1) strafvermindering, 2) bewijsuitsluiting (het resultaat van het onderzoek mag niet meewerken tot het bewijs), of 3) in uitzonderlijke gevallen van ernstige inbreuk op een eerlijk proces niet-ontvankelijkverklaring van het Openbaar Ministerie; bij beperkte verzuimen kan de rechter volstaan met de enkele constatering van het verzuim.

Wat is het verschil tussen de beperkende en de aanvullende werking van de redelijkheid en billijkheid (art. 6:248 lid 1 en lid 2 BW)?

Op grond van de aanvullende werking (art. 6:248 lid 1 BW) heeft een overeenkomst niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen, maar ook die welke naar de aard van de overeenkomst uit de wet, de gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien; op grond van de beperkende of derogerende werking (art. 6:248 lid 2 BW) blijft een tussen partijen geldende regel buiten toepassing voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.

Hoe verloopt de grondwetsherzieningsprocedure van artikel 137 van de Grondwet in twee lezingen?

In de eerste lezing nemen Tweede en Eerste Kamer met gewone meerderheid een verklaringswet aan dat er grond bestaat een voorstel tot verandering van de Grondwet in overweging te nemen; vervolgens wordt de Tweede Kamer ontbonden en worden verkiezingen gehouden, waarna in de tweede lezing beide Kamers het wijzigingsvoorstel uitsluitend met een tweederdemeerderheid van de uitgebrachte stemmen kunnen aannemen.

Waarin verschilt voorwaardelijk opzet (dolus eventualis) van bewuste schuld (culpa lata) in het Nederlandse materiële strafrecht?

Bij beide leerstukken heeft de verdachte zich de aanmerkelijke kans op het intreden van het strafbare gevolg gerealiseerd (wetenschapseis); bij voorwaardelijk opzet heeft de verdachte deze aanmerkelijke kans bovendien bewust aanvaard (op de koop toe genomen / wilscomponent), terwijl de verdachte bij bewuste schuld er lichtvaardig op heeft vertrouwd dat het gevolg niet zou intreden.

Welke vier formele voorvragen en vier materiële hoofdvragen moet de strafrechter achtereenvolgens beantwoorden volgens het beslissingsmodel van artikel 348 en 350 van het Wetboek van Strafvordering (Sv)?

De vier formele vragen (art. 348 Sv): 1) Dagvaarding geldig, 2) Rechter bevoegd, 3) Officier van Justitie ontvankelijk in de vervolging, 4) Geen redenen voor schorsing der vervolging. De vier materiële vragen (art. 350 Sv): 1) Is het tenlastegelegde feit wettig en overtuigend bewezen (zo nee: vrijspraak), 2) Is het bewezenverklaarde strafbaar / kwalificatie (zo nee: ontslag van alle rechtsvervolging), 3) Is de verdachte strafbaar / geen schulduitsluitingsgrond (zo nee: ontslag van alle rechtsvervolging), 4) Welke straf of maatregel wordt opgelegd.

Wat houdt het toetsingsverbod van artikel 120 van de Grondwet in en hoe verhoudt dit zich tot een ieder verbindende bepalingen van verdragen volgens artikel 93 en 94 van de Grondwet?

Artikel 120 Grondwet verbiedt de rechter om wetten in formele zin (vastgesteld door regering en Staten-Generaal) te toetsen aan de Grondwet en aan algemene rechtsbeginselen; op grond van artikel 93 en 94 Grondwet moet de Nederlandse rechter een wet in formele zin echter wél buiten toepassing laten indien deze toepassing onverenigbaar is met een ieder verbindende verdragsbepalingen (zoals het EVRM).

Welke formele en materiële algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb) zijn gecodificeerd in hoofdstuk 3 van de Awb?

Formele beginselen zijn het zorgvuldigheidsbeginsel (art. 3:2 Awb: vergaren van kennis omtrent de relevante feiten en de af te wegen belangen) en het motiveringsbeginsel (art. 3:46 en 3:47 Awb: deugdelijke en kenbare motivering); materiële beginselen zijn het verbod van détournement de pouvoir (art. 3:3 Awb), het evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 lid 2 Awb), het vertrouwensbeginsel, het gelijkheidsbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel.

Welke vier deelaspecten omvat het strafrechtelijke legaliteitsbeginsel van artikel 1 lid 1 Wetboek van Strafrecht (en art. 16 Grondwet / art. 7 EVRM)?

Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgaande wettelijke strafbepaling (nullum crimen, nulla poena sine praevia lege poenali): 1) het gebod van geschreven recht (lex scripta), 2) het bestemmingseis-/bepaaldheidsgebod (lex certa: duidelijke delictsomschrijving), 3) het verbod van terugwerkende kracht ten nadele van de verdachte (lex praevia) en 4) het verbod van analogische wetsinterpretatie.

Op grond van welke vier wilsgebreken is een rechtshandeling vernietigbaar volgens het Burgerlijk Wetboek (art. 3:44 en 6:228 BW)?

Bedreiging, bedrog en misbruik van omstandigheden zijn geregeld in artikel 3:44 BW voor alle rechtshandelingen; dwaling (een onjuiste voorstelling van zaken bij het sluiten van een overeenkomst door een inlichting van de wederpartij, schending van een mededelingsplicht of wederzijdse dwaling) is geregeld in artikel 6:228 BW.

Aan welke drie vereisten moet worden voldaan voor een geldige overdracht van een goed volgens artikel 3:84 lid 1 BW en wat houdt het causale stelsel in?

Voor overdracht van een goed wordt vereist: 1) een levering (voor roerende zaken bezitsverschaffing ex art. 3:90 BW, voor registergoederen notariële akte plus inschrijving in de openbare registers ex art. 3:89 BW), 2) krachtens een geldige titel (bijv. een koopovereenkomst), en 3) verricht door hem die bevoegd is over het goed te beschikken (beschikkingsbevoegdheid). In het causale stelsel leidt nietigheid of vernietiging van de titel ertoe dat de eigendom nooit is overgegaan.

Wie kwalificeert als belanghebbende in de zin van artikel 1:2 lid 1 Awb aan de hand van de vijf OPERA-criteria?

Belanghebbende is degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken. Het belang moet zijn: 1) Objectief bepaalbaar, 2) Persoonlijk (zich onderscheidend van de willekeurige burger), 3) Eigen, 4) Rechtstreeks (voldoende causaal verband zonder tussenkomst van een zelfstandige schakel) en 5) Actueel (niet louter toekomstig of onzeker). Rechtspersonen kunnen daarnaast op grond van hun statutaire doelstellingen en feitelijke werkzaamheden algemene en collectieve belangen behartigen (art. 1:2 lid 3 Awb).

Wat houdt de reflexwerking van de grijze en zwarte lijst bij algemene voorwaarden (art. 6:233, 6:236 en 6:237 BW) in voor kleine ondernemers?

Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar indien het onredelijk bezwarend is voor de wederpartij (open norm van art. 6:233 sub a BW) of indien de gebruiker de wederpartij geen redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de voorwaarden kennis te nemen (informatieplicht ex art. 6:233 sub b en 6:234 BW). Hoewel de zwarte lijst (art. 6:236 BW: onweerlegbaar onredelijk bezwarend) en grijze lijst (art. 6:237 BW: weerlegbaar vermoeden) formeel alleen voor consumenten gelden, kunnen kleine ondernemers die in een met consumenten vergelijkbare positie verkeren zich via de open norm van art. 6:233 sub a BW op de reflexwerking van deze lijsten beroepen.

Hoe komt een overeenkomst tot stand volgens artikel 6:217 BW en hoe werkt de wilsvertrouwensleer van artikel 3:33 en 3:35 BW wanneer wil en verklaring uiteenlopen?

Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan (art. 6:217 BW); voor een rechtshandeling is een op rechtsgevolg gerichte wil vereist die zich door een verklaring heeft geopenbaard (art. 3:33 BW), maar volgens artikel 3:35 BW kan het ontbreken van de wil niet worden tegengeworpen aan een wederpartij die de verklaring of gedraging onder de gegeven omstandigheden redelijkerwijs als een werkelijk gewilde verklaring mocht opvatten (gerechtvaardigd vertrouwen).

Onder welke voorwaarden kan de voorzieningenrechter een voorlopige voorziening treffen volgens artikel 8:81 lid 1 Awb omdat bezwaar of beroep geen schorsende werking heeft (art. 6:16 Awb)?

Omdat het indienen van een bezwaar- of beroepschrift de werking van het besluit niet schorst (art. 6:16 Awb), kan de indiener van het bezwaar- of beroepschrift de voorzieningenrechter van de bestuursrechter verzoeken een voorlopige voorziening te treffen (zoals schorsing van het besluit) indien er sprake is van connexiteit (er loopt een hoofdprocedure van bezwaar of beroep) én onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist.

Welke vier gezichtspunten heeft de Hoge Raad in het Kelderluikarrest (HR 5 november 1965) geformuleerd voor het beoordelen van gevaarzetting in strijd met de maatschappelijke zorgvuldigheid?

1) Hoe waarschijnlijk is de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en voorzichtigheid door anderen, 2) hoe groot is de kans dat daaruit ongevallen ontstaan, 3) hoe ernstig kunnen de gevolgen van een ongeval zijn, en 4) hoe bezwaarlijk zijn de te nemen veiligheidsmaatregelen om het gevaar te voorkomen.

Welke vijf cumulatieve vereisten gelden voor aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad op grond van artikel 6:162 en 6:163 van het Burgerlijk Wetboek (BW)?

1) Onrechtmatige gedraging (inbreuk op een subjectief recht, doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt), 2) toerekenbaarheid aan de dader (schuld, wet of verkeersopvattingen), 3) schade, 4) causaal verband (condicio sine qua non en toerekening naar redelijkheid volgens art. 6:98 BW) en 5) relativiteit (de geschonden norm moet strekken tot bescherming tegen de geleden schade, art. 6:163 BW).

Onder welke voorwaarden biedt artikel 3:86 BW derdenbescherming bij de verkrijging van een roerende zaak van een beschikkingsonbevoegde vervreemder?

Ondanks onbevoegdheid van de vervreemder is de overdracht van een roerende zaak (niet-registergoed) geldig indien: 1) de levering overeenkomstig art. 3:90, 3:91 of 3:93 BW plaatsvindt, 2) de verkrijging geschiedt anders dan om niet (tegen een tegenprestatie), en 3) de verkrijger op het moment van de levering te goeder trouw is (art. 3:11 BW). Bij diefstal kan de bestolen eigenaar de zaak binnen drie jaar alsnog opeisen, tenzij de verkrijger een consument is die de zaak in een normale winkel heeft gekocht.

Wanneer is er sprake van een strafbare poging tot een misdrijf volgens artikel 45 van het Wetboek van Strafrecht en het Cito-criterium?

Poging tot misdrijf is strafbaar wanneer het voornemen van de dader zich door een begin van uitvoering heeft geopenbaard en de uitvoering niet is voltooid alleen ten gevolge van omstandigheden van zijn wil onafhankelijk; volgens het Cito-arrest is er sprake van een begin van uitvoering indien de gedraging naar haar uiterlijke verschijningsvorm moet worden beschouwd als te zijn gericht op de voltooiing van het voorgenomen misdrijf.

Aan welke eisen van subsidiariteit en proportionaliteit moet een geslaagd beroep op noodweer (art. 41 lid 1 Sr) of noodweerexces (art. 41 lid 2 Sr) voldoen?

Voor noodweer moet er sprake zijn van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed, waartegen verdediging noodzakelijk is (subsidiariteit: geen reële vlucht- of onttrekkingsmogelijkheid) én waarbij het gekozen verdedigingsmiddel in redelijke verhouding staat tot de ernst van de aanranding (proportionaliteit). Bij noodweerexces worden de grenzen van de noodzakelijke verdediging overschreden als onmiddellijk gevolg van een hevige gemoedsbeweging die door de aanranding zelf is veroorzaakt.

Welke hoogste bestuursrechters zijn in Nederland in hoger beroep bevoegd op het gebied van het algemene bestuursrecht, het socialezekerheids- en ambtenarenrecht, het economisch bestuursrecht en het belastingrecht?

1) De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) voor het algemene en omgevingsrechtelijke bestuursrecht en het vreemdelingenrecht, 2) de Centrale Raad van Beroep (CRvB) voor het socialezekerheidsrecht en ambtenarenrecht, 3) het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) voor het sociaaleconomisch bestuursrecht en mededingingsrecht, en 4) de Gerechtshoven en in cassatie de Hoge Raad voor het fiscale recht.

Wat is het dogmatische verschil tussen rechtvaardigingsgronden en schulduitsluitingsgronden en welke rechtsgevolgen hebben zij voor de uitspraak van de rechter?

Een rechtvaardigingsgrond (overmacht-noodtoestand art. 40 Sr, noodweer art. 41 lid 1 Sr, wettelijk voorschrift art. 42 Sr, bevoegd gegeven ambtelijk bevel art. 43 lid 1 Sr) neemt de wederrechtelijkheid van de gedraging zelf weg; een schulduitsluitingsgrond (ontoerekeningsvatbaarheid art. 39 Sr, psychische overmacht art. 40 Sr, noodweerexces art. 41 lid 2 Sr, onbevoegd gegeven ambtelijk bevel te goeder trouw art. 43 lid 2 Sr, afwezigheid van alle schuld / AVAS) neemt de persoonlijke verwijtbaarheid van de dader weg. Beide leiden (tenzij wederrechtelijkheid of schuld een bestanddeel in de tenlastelegging is) tot ontslag van alle rechtsvervolging (OVAR).

Hoe toetst de bestuursrechter een discretionair besluit aan het evenredigheidsbeginsel van artikel 3:4 lid 2 Awb sinds de Harderwijk-uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS 2 februari 2022)?

In plaats van de vroegere terughoudende willekeurstoets ('onredelijk bezwarend') hanteert de bestuursrechter bij bestuurlijke afwegingsruimte een drietraps-evenredigheidstoets aan de hand van: 1) geschiktheid (is het besluit effectief om het doel te bereiken), 2) noodzakelijkheid (is er geen minder ingrijpend middel beschikbaar / subsidiariteit) en 3) evenwichtigheid (is de maatregel in het concrete geval niet onevenredig bezwarend in verhouding tot het gediende doel), waarbij de toetsingsintensiteit afhangt van de aard van de bevoegdheid en de ingrijpendheid voor grondrechten.

Nederlands Recht: Grondwet, Burgerlijk Wetboek (BW), Strafrecht (Sr/Sv) en Bestuursrecht (Awb)

Grondwet (art. 93/94/120), onrechtmatige daad (art. 6:162 BW), wanprestatie, goederenrecht, materiële en formele strafrechtelijke leerstukken en bezwaar/beroep onder de Awb.

Level: advanced
Languages: nl → nl
Cards: 32
Markdown: Nederlands Recht: Grondwet, Burgerlijk Wetboek (BW), Strafrecht (Sr/Sv) en Bestuursrecht (Awb) (.md)

Flashcards (32)

#	Front (Term / Question)	Back (Definition / Answer)
1	Wanneer is een werkgever op grond van artikel 7:658 BW aansprakelijk voor schade die een werknemer in de uitoefening van zijn werkzaamheden lijdt en hoe werkt de bewijslastverdeling?	De werkgever heeft een strenge zorgplicht voor de veiligheid van de werkplek, werktuigen en het geven van instructies (art. 7:658 lid 1 BW). De werknemer hoeft uitsluitend te stellen en zo nodig te bewijzen dat hij schade heeft geleden in de uitoefening van zijn werkzaamheden; daarna is de werkgever aansprakelijk, tenzij de werkgever bewijst dat hij zijn zorgplicht is nagekomen of dat de schade in belangrijke mate het gevolg is van opzet of bewuste roekeloosheid van de werknemer (art. 7:658 lid 2 BW).
2	Wat is het onderscheid tussen persoonlijke rechten (vorderingsrechten) en zakelijke rechten (zoals eigendom, hypotheek, pandrecht en erfdienstbaarheid) in het goederenrecht?	Persoonlijke rechten werken uitsluitend relatief tegenover een specifieke schuldenaar, terwijl zakelijke (goederenrechtelijke) rechten een absoluut karakter hebben (tegenover eenieder te handhaven), zaaksgevolg (droit de suite: het recht volgt het goed ongeacht in wiens handen het zich bevindt), prioriteit (oudere zakelijke rechten gaan vóór jongere) en separatisme in faillissement kennen binnen een gesloten stelsel.
3	Wanneer wordt iemand aangemerkt als verdachte volgens artikel 27 lid 1 Sv en welk bewijsminimum geldt in het Nederlandse strafprocesrecht (art. 341 en 342 Sv)?	Als verdachte wordt vóór de aanvang van de vervolging aangemerkt degene te wiens aanzien uit feiten of omstandigheden een redelijk vermoeden van schuld aan een strafbaar feit voortvloeit (art. 27 lid 1 Sv). Volgens de bewijsminimumregels kan het bewijs dat de verdachte het tenlastegelegde feit heeft begaan niet uitsluitend worden aangenomen op de verklaring van één getuige (unus testis nullus testis, art. 342 lid 2 Sv) of uitsluitend op de verklaring van de verdachte zelf (art. 341 lid 4 Sv), behoudens een proces-verbaal van een opsporingsambtenaar (art. 344 lid 2 Sv).
4	Hoe verloopt de reguliere rechtsgang van bezwaar en beroep onder de Awb en welke termijn en heroverwegingsplicht gelden hierbij?	Voordat beroep bij de bestuursrechter (rechtbank) kan worden ingesteld, moet een belanghebbende eerst binnen zes weken na bekendmaking van het primaire besluit een bezwaarschrift indienen bij het bestuursorgaan dat het besluit heeft genomen (art. 6:7 en 7:1 Awb); op grond van artikel 7:11 Awb vindt in bezwaar een volledige heroverweging van het primaire besluit plaats op zowel rechtmatigheid als doelmatigheid (ex nunc), met inachtneming van het verbod van reformatio in peius.
5	Wat is het onderscheid tussen relatieve en absolute competentie in het burgerlijk procesrecht en welke zaken behandelt de kantonrechter ongeacht het geldelijke belang (art. 93 Rv)?	Absolute competentie bepaalt welk type gerecht (rechtbank, gerechtshof of Hoge Raad, en binnen de rechtbank de sector kanton of civiele kamer) kennisneemt van het geschil; relatieve competentie bepaalt in welk geografisch arrondissement geprocedeerd moet worden (hoofdregel art. 99 Rv: de woonplaats van de gedaagde). Volgens artikel 93 Rv behandelt de kantonrechter vorderingen tot ten hoogste € 25.000 (aardvordering/waardegrens) én, ongeacht het bedrag van de vordering, alle zaken betreffende een arbeidsovereenkomst, een cao, een agentuurovereenkomst, een huurovereenkomst of een consumentenkoop/-kredietovereenkomst.
6	Wat zijn de vier cumulatieve elementen van het besluitbegrip in artikel 1:3 lid 1 van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) en wat is het verschil tussen een beschikking en een algemeen verbindend voorschrift (avv)?	Een besluit is een 1) schriftelijke beslissing, 2) van een bestuursorgaan (a-orgaan of b-orgaan ex art. 1:1 lid 1 Awb), 3) inhoudende een publiekrechtelijke rechtshandeling (gericht op rechtsgevolg krachtens een publiekrechtelijke bevoegdheid). Een beschikking (art. 1:3 lid 2 Awb) is een besluit dat niet van algemene strekking is (gericht op een concreet individu of object, waartegen bezwaar en beroep openstaat), terwijl een avv algemene en abstracte rechtsnormen bevat waartegen op grond van artikel 8:3 lid 1 Awb geen direct beroep bij de bestuursrechter openstaat (wel exceptieve toetsing).
7	Wat is het verschil tussen de herstelsancties last onder bestuursdwang (art. 5:21 Awb) en last onder dwangsom (art. 5:31d Awb) enerzijds en de bestraffende sanctie bestuurlijke boete (art. 5:40 Awb) anderzijds?	Een herstelsanctie (last onder bestuursdwang of last onder dwangsom) strekt tot het geheel of gedeeltelijk ongedaan maken of beëindigen van een overtreding en het voorkomen van herhaling na een begunstigingstermijn (waarbij de beginselplicht tot handhaving geldt); een bestuurlijke boete is een punitieve (bestraffende) sanctie die onvoorwaardelijk een geldsom oplegt om leed toe te voegen, waarop de strafrechtelijke waarborgen van artikel 6 EVRM (onschuldpresumptie, zwijgrecht/cautie ex art. 5:10a Awb en ne bis in idem ex art. 5:43 Awb) van toepassing zijn.
8	Onder welke voorwaarden kan een arbeidsovereenkomst op staande voet worden opgezegd wegens een dringende reden (art. 7:677 en 7:678 BW)?	Voor een rechtsgeldig ontslag op staande voet is vereist dat: 1) er sprake is van een objectief en subjectief dringende reden (zodanige daden, eigenschappen of gedragingen dat van de werkgever redelijkerwijs niet kan worden gevergd de arbeidsovereenkomst te laten voortduren), 2) de opzegging onverwijld plaatsvindt, en 3) de dringende reden onverwijld aan de wederpartij wordt medegedeeld.
9	Wanneer is er sprake van een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van een verbintenis (wanprestatie, art. 6:74 BW) en wanneer is voor verzuim géén ingebrekestelling vereist?	Iedere tekortkoming in de nakoming van een verbintenis verplicht de schuldenaar de schade te vergoeden, tenzij de tekortkoming hem niet kan worden toegerekend (overmacht, art. 6:75 BW). Wanneer nakoming niet blijvend onmogelijk is, treedt aansprakelijkheid of ontbinding pas in bij verzuim na een schriftelijke ingebrekestelling met redelijke termijn (art. 6:82 BW), tenzij een fatale termijn is verstreken, de verbintenis voortvloeit uit onrechtmatige daad/schadevergoeding of de schuldenaar zelf meedeelt niet te zullen nakomen (art. 6:83 BW).
10	Welke deelnemingsvormen onderscheidt artikel 47 en 48 van het Wetboek van Strafrecht en welke criteria gelden voor medeplegen versus medeplichtigheid?	Artikel 47 Sr noemt plegen, doen plegen, medeplegen en uitlokking (daderschap met volledig strafmaximum); artikel 48 Sr regelt medeplichtigheid (opzettelijk behulpzaam zijn bij of gelegenheid/middelen/inlichtingen verschaffen tot het misdrijf, waarbij het strafmaximum van de hoofd-vrijheidsstraf met een derde wordt verminderd). Voor medeplegen is een nauwe en bewuste samenwerking vereist met een intellectuele en/of materiële bijdrage van voldoende gewicht.
11	Welke drie sancties verbindt artikel 359a van het Wetboek van Strafvordering aan onrechtmatig verkregen bewijs en vormverzuimen in het voorbereidend onderzoek?	Afhankelijk van het belang dat het geschonden voorschrift dient, de ernst van het verzuim en het veroorzaakte nadeel kan de rechter overgaan tot: 1) strafvermindering, 2) bewijsuitsluiting (het resultaat van het onderzoek mag niet meewerken tot het bewijs), of 3) in uitzonderlijke gevallen van ernstige inbreuk op een eerlijk proces niet-ontvankelijkverklaring van het Openbaar Ministerie; bij beperkte verzuimen kan de rechter volstaan met de enkele constatering van het verzuim.
12	Wat is het verschil tussen de beperkende en de aanvullende werking van de redelijkheid en billijkheid (art. 6:248 lid 1 en lid 2 BW)?	Op grond van de aanvullende werking (art. 6:248 lid 1 BW) heeft een overeenkomst niet alleen de door partijen overeengekomen rechtsgevolgen, maar ook die welke naar de aard van de overeenkomst uit de wet, de gewoonte of de eisen van redelijkheid en billijkheid voortvloeien; op grond van de beperkende of derogerende werking (art. 6:248 lid 2 BW) blijft een tussen partijen geldende regel buiten toepassing voor zover dit in de gegeven omstandigheden naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zou zijn.
13	Hoe verloopt de grondwetsherzieningsprocedure van artikel 137 van de Grondwet in twee lezingen?	In de eerste lezing nemen Tweede en Eerste Kamer met gewone meerderheid een verklaringswet aan dat er grond bestaat een voorstel tot verandering van de Grondwet in overweging te nemen; vervolgens wordt de Tweede Kamer ontbonden en worden verkiezingen gehouden, waarna in de tweede lezing beide Kamers het wijzigingsvoorstel uitsluitend met een tweederdemeerderheid van de uitgebrachte stemmen kunnen aannemen.
14	Waarin verschilt voorwaardelijk opzet (dolus eventualis) van bewuste schuld (culpa lata) in het Nederlandse materiële strafrecht?	Bij beide leerstukken heeft de verdachte zich de aanmerkelijke kans op het intreden van het strafbare gevolg gerealiseerd (wetenschapseis); bij voorwaardelijk opzet heeft de verdachte deze aanmerkelijke kans bovendien bewust aanvaard (op de koop toe genomen / wilscomponent), terwijl de verdachte bij bewuste schuld er lichtvaardig op heeft vertrouwd dat het gevolg niet zou intreden.
15	Welke vier formele voorvragen en vier materiële hoofdvragen moet de strafrechter achtereenvolgens beantwoorden volgens het beslissingsmodel van artikel 348 en 350 van het Wetboek van Strafvordering (Sv)?	De vier formele vragen (art. 348 Sv): 1) Dagvaarding geldig, 2) Rechter bevoegd, 3) Officier van Justitie ontvankelijk in de vervolging, 4) Geen redenen voor schorsing der vervolging. De vier materiële vragen (art. 350 Sv): 1) Is het tenlastegelegde feit wettig en overtuigend bewezen (zo nee: vrijspraak), 2) Is het bewezenverklaarde strafbaar / kwalificatie (zo nee: ontslag van alle rechtsvervolging), 3) Is de verdachte strafbaar / geen schulduitsluitingsgrond (zo nee: ontslag van alle rechtsvervolging), 4) Welke straf of maatregel wordt opgelegd.
16	Wat houdt het toetsingsverbod van artikel 120 van de Grondwet in en hoe verhoudt dit zich tot een ieder verbindende bepalingen van verdragen volgens artikel 93 en 94 van de Grondwet?	Artikel 120 Grondwet verbiedt de rechter om wetten in formele zin (vastgesteld door regering en Staten-Generaal) te toetsen aan de Grondwet en aan algemene rechtsbeginselen; op grond van artikel 93 en 94 Grondwet moet de Nederlandse rechter een wet in formele zin echter wél buiten toepassing laten indien deze toepassing onverenigbaar is met een ieder verbindende verdragsbepalingen (zoals het EVRM).
17	Welke formele en materiële algemene beginselen van behoorlijk bestuur (abbb) zijn gecodificeerd in hoofdstuk 3 van de Awb?	Formele beginselen zijn het zorgvuldigheidsbeginsel (art. 3:2 Awb: vergaren van kennis omtrent de relevante feiten en de af te wegen belangen) en het motiveringsbeginsel (art. 3:46 en 3:47 Awb: deugdelijke en kenbare motivering); materiële beginselen zijn het verbod van détournement de pouvoir (art. 3:3 Awb), het evenredigheidsbeginsel (art. 3:4 lid 2 Awb), het vertrouwensbeginsel, het gelijkheidsbeginsel en het rechtszekerheidsbeginsel.
18	Welke vier deelaspecten omvat het strafrechtelijke legaliteitsbeginsel van artikel 1 lid 1 Wetboek van Strafrecht (en art. 16 Grondwet / art. 7 EVRM)?	Geen feit is strafbaar dan uit kracht van een daaraan voorafgaande wettelijke strafbepaling (nullum crimen, nulla poena sine praevia lege poenali): 1) het gebod van geschreven recht (lex scripta), 2) het bestemmingseis-/bepaaldheidsgebod (lex certa: duidelijke delictsomschrijving), 3) het verbod van terugwerkende kracht ten nadele van de verdachte (lex praevia) en 4) het verbod van analogische wetsinterpretatie.
19	Op grond van welke vier wilsgebreken is een rechtshandeling vernietigbaar volgens het Burgerlijk Wetboek (art. 3:44 en 6:228 BW)?	Bedreiging, bedrog en misbruik van omstandigheden zijn geregeld in artikel 3:44 BW voor alle rechtshandelingen; dwaling (een onjuiste voorstelling van zaken bij het sluiten van een overeenkomst door een inlichting van de wederpartij, schending van een mededelingsplicht of wederzijdse dwaling) is geregeld in artikel 6:228 BW.
20	Aan welke drie vereisten moet worden voldaan voor een geldige overdracht van een goed volgens artikel 3:84 lid 1 BW en wat houdt het causale stelsel in?	Voor overdracht van een goed wordt vereist: 1) een levering (voor roerende zaken bezitsverschaffing ex art. 3:90 BW, voor registergoederen notariële akte plus inschrijving in de openbare registers ex art. 3:89 BW), 2) krachtens een geldige titel (bijv. een koopovereenkomst), en 3) verricht door hem die bevoegd is over het goed te beschikken (beschikkingsbevoegdheid). In het causale stelsel leidt nietigheid of vernietiging van de titel ertoe dat de eigendom nooit is overgegaan.
21	Wie kwalificeert als belanghebbende in de zin van artikel 1:2 lid 1 Awb aan de hand van de vijf OPERA-criteria?	Belanghebbende is degene wiens belang rechtstreeks bij een besluit is betrokken. Het belang moet zijn: 1) Objectief bepaalbaar, 2) Persoonlijk (zich onderscheidend van de willekeurige burger), 3) Eigen, 4) Rechtstreeks (voldoende causaal verband zonder tussenkomst van een zelfstandige schakel) en 5) Actueel (niet louter toekomstig of onzeker). Rechtspersonen kunnen daarnaast op grond van hun statutaire doelstellingen en feitelijke werkzaamheden algemene en collectieve belangen behartigen (art. 1:2 lid 3 Awb).
22	Wat houdt de reflexwerking van de grijze en zwarte lijst bij algemene voorwaarden (art. 6:233, 6:236 en 6:237 BW) in voor kleine ondernemers?	Een beding in algemene voorwaarden is vernietigbaar indien het onredelijk bezwarend is voor de wederpartij (open norm van art. 6:233 sub a BW) of indien de gebruiker de wederpartij geen redelijke mogelijkheid heeft geboden om van de voorwaarden kennis te nemen (informatieplicht ex art. 6:233 sub b en 6:234 BW). Hoewel de zwarte lijst (art. 6:236 BW: onweerlegbaar onredelijk bezwarend) en grijze lijst (art. 6:237 BW: weerlegbaar vermoeden) formeel alleen voor consumenten gelden, kunnen kleine ondernemers die in een met consumenten vergelijkbare positie verkeren zich via de open norm van art. 6:233 sub a BW op de reflexwerking van deze lijsten beroepen.
23	Hoe komt een overeenkomst tot stand volgens artikel 6:217 BW en hoe werkt de wilsvertrouwensleer van artikel 3:33 en 3:35 BW wanneer wil en verklaring uiteenlopen?	Een overeenkomst komt tot stand door een aanbod en de aanvaarding daarvan (art. 6:217 BW); voor een rechtshandeling is een op rechtsgevolg gerichte wil vereist die zich door een verklaring heeft geopenbaard (art. 3:33 BW), maar volgens artikel 3:35 BW kan het ontbreken van de wil niet worden tegengeworpen aan een wederpartij die de verklaring of gedraging onder de gegeven omstandigheden redelijkerwijs als een werkelijk gewilde verklaring mocht opvatten (gerechtvaardigd vertrouwen).
24	Onder welke voorwaarden kan de voorzieningenrechter een voorlopige voorziening treffen volgens artikel 8:81 lid 1 Awb omdat bezwaar of beroep geen schorsende werking heeft (art. 6:16 Awb)?	Omdat het indienen van een bezwaar- of beroepschrift de werking van het besluit niet schorst (art. 6:16 Awb), kan de indiener van het bezwaar- of beroepschrift de voorzieningenrechter van de bestuursrechter verzoeken een voorlopige voorziening te treffen (zoals schorsing van het besluit) indien er sprake is van connexiteit (er loopt een hoofdprocedure van bezwaar of beroep) én onverwijlde spoed, gelet op de betrokken belangen, dat vereist.
25	Welke vier gezichtspunten heeft de Hoge Raad in het Kelderluikarrest (HR 5 november 1965) geformuleerd voor het beoordelen van gevaarzetting in strijd met de maatschappelijke zorgvuldigheid?	1) Hoe waarschijnlijk is de niet-inachtneming van de vereiste oplettendheid en voorzichtigheid door anderen, 2) hoe groot is de kans dat daaruit ongevallen ontstaan, 3) hoe ernstig kunnen de gevolgen van een ongeval zijn, en 4) hoe bezwaarlijk zijn de te nemen veiligheidsmaatregelen om het gevaar te voorkomen.
26	Welke vijf cumulatieve vereisten gelden voor aansprakelijkheid uit onrechtmatige daad op grond van artikel 6:162 en 6:163 van het Burgerlijk Wetboek (BW)?	1) Onrechtmatige gedraging (inbreuk op een subjectief recht, doen of nalaten in strijd met een wettelijke plicht of met hetgeen volgens ongeschreven recht in het maatschappelijk verkeer betaamt), 2) toerekenbaarheid aan de dader (schuld, wet of verkeersopvattingen), 3) schade, 4) causaal verband (condicio sine qua non en toerekening naar redelijkheid volgens art. 6:98 BW) en 5) relativiteit (de geschonden norm moet strekken tot bescherming tegen de geleden schade, art. 6:163 BW).
27	Onder welke voorwaarden biedt artikel 3:86 BW derdenbescherming bij de verkrijging van een roerende zaak van een beschikkingsonbevoegde vervreemder?	Ondanks onbevoegdheid van de vervreemder is de overdracht van een roerende zaak (niet-registergoed) geldig indien: 1) de levering overeenkomstig art. 3:90, 3:91 of 3:93 BW plaatsvindt, 2) de verkrijging geschiedt anders dan om niet (tegen een tegenprestatie), en 3) de verkrijger op het moment van de levering te goeder trouw is (art. 3:11 BW). Bij diefstal kan de bestolen eigenaar de zaak binnen drie jaar alsnog opeisen, tenzij de verkrijger een consument is die de zaak in een normale winkel heeft gekocht.
28	Wanneer is er sprake van een strafbare poging tot een misdrijf volgens artikel 45 van het Wetboek van Strafrecht en het Cito-criterium?	Poging tot misdrijf is strafbaar wanneer het voornemen van de dader zich door een begin van uitvoering heeft geopenbaard en de uitvoering niet is voltooid alleen ten gevolge van omstandigheden van zijn wil onafhankelijk; volgens het Cito-arrest is er sprake van een begin van uitvoering indien de gedraging naar haar uiterlijke verschijningsvorm moet worden beschouwd als te zijn gericht op de voltooiing van het voorgenomen misdrijf.
29	Aan welke eisen van subsidiariteit en proportionaliteit moet een geslaagd beroep op noodweer (art. 41 lid 1 Sr) of noodweerexces (art. 41 lid 2 Sr) voldoen?	Voor noodweer moet er sprake zijn van een ogenblikkelijke, wederrechtelijke aanranding van eigen of eens anders lijf, eerbaarheid of goed, waartegen verdediging noodzakelijk is (subsidiariteit: geen reële vlucht- of onttrekkingsmogelijkheid) én waarbij het gekozen verdedigingsmiddel in redelijke verhouding staat tot de ernst van de aanranding (proportionaliteit). Bij noodweerexces worden de grenzen van de noodzakelijke verdediging overschreden als onmiddellijk gevolg van een hevige gemoedsbeweging die door de aanranding zelf is veroorzaakt.
30	Welke hoogste bestuursrechters zijn in Nederland in hoger beroep bevoegd op het gebied van het algemene bestuursrecht, het socialezekerheids- en ambtenarenrecht, het economisch bestuursrecht en het belastingrecht?	1) De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) voor het algemene en omgevingsrechtelijke bestuursrecht en het vreemdelingenrecht, 2) de Centrale Raad van Beroep (CRvB) voor het socialezekerheidsrecht en ambtenarenrecht, 3) het College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) voor het sociaaleconomisch bestuursrecht en mededingingsrecht, en 4) de Gerechtshoven en in cassatie de Hoge Raad voor het fiscale recht.
31	Wat is het dogmatische verschil tussen rechtvaardigingsgronden en schulduitsluitingsgronden en welke rechtsgevolgen hebben zij voor de uitspraak van de rechter?	Een rechtvaardigingsgrond (overmacht-noodtoestand art. 40 Sr, noodweer art. 41 lid 1 Sr, wettelijk voorschrift art. 42 Sr, bevoegd gegeven ambtelijk bevel art. 43 lid 1 Sr) neemt de wederrechtelijkheid van de gedraging zelf weg; een schulduitsluitingsgrond (ontoerekeningsvatbaarheid art. 39 Sr, psychische overmacht art. 40 Sr, noodweerexces art. 41 lid 2 Sr, onbevoegd gegeven ambtelijk bevel te goeder trouw art. 43 lid 2 Sr, afwezigheid van alle schuld / AVAS) neemt de persoonlijke verwijtbaarheid van de dader weg. Beide leiden (tenzij wederrechtelijkheid of schuld een bestanddeel in de tenlastelegging is) tot ontslag van alle rechtsvervolging (OVAR).
32	Hoe toetst de bestuursrechter een discretionair besluit aan het evenredigheidsbeginsel van artikel 3:4 lid 2 Awb sinds de Harderwijk-uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS 2 februari 2022)?	In plaats van de vroegere terughoudende willekeurstoets ('onredelijk bezwarend') hanteert de bestuursrechter bij bestuurlijke afwegingsruimte een drietraps-evenredigheidstoets aan de hand van: 1) geschiktheid (is het besluit effectief om het doel te bereiken), 2) noodzakelijkheid (is er geen minder ingrijpend middel beschikbaar / subsidiariteit) en 3) evenwichtigheid (is de maatregel in het concrete geval niet onevenredig bezwarend in verhouding tot het gediende doel), waarbij de toetsingsintensiteit afhangt van de aard van de bevoegdheid en de ingrijpendheid voor grondrechten.